Yazı Detayı
28 Ağustos 2019 - Çarşamba 01:22 Bu yazı 754 kez okundu
 
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Tarih bir milletin aynasıdır. Tarihçiler, antropologlar, sosyologlar ve siyasetçiler nasıl yorumlarsa yorumlasın son tahlilde ilgililer için hükmünü vermiştir, verecektir.

Habil ile Kabilin temsil ettiği anlayış kıyamete kadar sürecek, bu zaman dilimlerini kaydederek gelecek kuşaklara iletecek bilim dalı tarih olacaktır.

Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet tarihimiz için böyle karar anları vardır. Örneğin 1243 yılında "Kösedağ Savaşını" Moğollar kazanınca Selçuklu ordusu yenilmiş ve yok olmuştu. 1402 Ankara Meydan savaşını Timur kazanınca Osmanlı ordusu yok olmuş, ancak 1440'lara doğru toparlanabilmişti.

Osmanlı ordusunun öncü kuvveti, vurucu gücü olan "Akıncı Ocağı"nın 1597 yılında Tuna boylarında bataklığa gömülmesi ve yok olmasıyla ilerleyen yıllar bunun bedelini Osmanlı çok acı olarak ödemişti.

1571 yılında İnebahtı Savaşı'nda donanmasını kaybeden Osmanlı’nın bir yıl sonra denize daha güçlü bir donanma indirmesine karşılık, 1770 yılındaki Çeşme baskınıyla donanma büyük yara almış, peşine çok acı olayların yaşanmasına sebep olmuştu.

1773 yılında Cezayirli Hasan Paşanın girişimi ile Mühendishane-i Bahri Humayûn Mektebi açılarak ilk kez batılı anlamda denizciler eğitilmeye başlanmış, ne yazık ki Rus-Osmanlı Savaşlarının Kuzey Karadeniz'deki bölümüne devlet yardım gönderemeyince çok acılı olaylar yaşanmıştı.

Osmanlı ordularının cephelerdeki gerileyişini durdurmak için 1793 yılında Mühendishane-i Berri-i Humayûn açılmış, giderek batı eğitim usulleri Fransız, Macar eğitmenlerin verdikleri bilgi ışığında yerleşmeye devam etmişti.

III.Selim dönemindeki yenileşmeler, "Kabakçı isyanıyla" yok edilmiş, nihayet 1826 yılında "Yeniçeri Ocağı" kaldırılmış, yerine "Asakir-i Mansur-i Muhammediye" adlı yeni ordu teşkil edilmiş, "Tıphane-i Amire ve Cerrahhane-i Ma'mûre" 1826 yılında eğitime başlamış, fakat kurulan genç ordu kurumlaşamadan 1828-29 Osmanlı - Rus savaşında mağlup olmuş, çok ciddi toprak kaybı yaşanmıştı.

Orduda yenileşme çabaları ile subay yetiştirme, daha düzenli bir yapı oluşturma amacıyla 1834 yılında "Mekteb-i Ulûm-i Harbiye" kurulmuştu. Amaç ordunun ihtiyacı olan subayları yetiştirmekti.

1845 yılında harp okullarına kaynaklık teşkil edecek şekilde ordu Merkezlerinde Asker-i İdadi Mektebi açılmıştı. Bunlar; Bosna, İstanbul, Erzurum ve Bursa Askerî İdadileri idi.

Müzika-i Humayûn Mektebi 1834 yılında kurularak, Mehterhane’nin yeri doldurulmaya çalışılmış, Kırım Savaşı peşine gelen olaylar, Harbiye'nin yapısında ıslahata gidilmiş, 1874 yılında Harbiye Mektebinin yapısında gerekli düzenlenmeler gerçekleştirilmiş, aynı yıl Bahriye Mektebi'nde de ıslahata gidilmişti.

Askerî idadilerini güçlendirmek için 1875 yılından itibaren Askeri Rüştiyeler açılmış, Erzurum, Van, Bitlis, Diyarbakır, Harput Askerî Rüştiyeleri bunlardan bir bölümünü oluşturmuştur. 1908 yılına kadar bağımsız olan rüştiyeler bu tarihten sonra Askerî İdadilerle birleştirilmiş, kılık kıyafetlerden başlayıp müfredatlara kadar bir sürü değişiklik hayata geçirilmiştir.

1845 yılında kurulan ve orduya kurmay subay yetiştiren "Erkanıharbiye Mektebi" 1912-13 yıllarında Balkan savaşları esnasında kapatılmış, tekrar açılan mektep Birinci Dünya Savaşı süresince de kapalı kalmıştır. 1927 yılında Harp Akademisi adını alan okula ilaveten 1930 yılında Deniz Akademisi, 1936 yılında Hava Akademisi kurularak sahasında önemli kurmay subayların yetiştirilmesine devam edilmiştir.

Türk Ordusuna doktor yetiştirilmek amacıyla 1826 yılında kurulan Tıphane-i Amire 1898 de Gülhane Tababet-i Askeriye Tatbikat-ı Mektep Seriryatı mektebine dönüştürülmüş, 1914 yılına kadar eğitimini devam ettirmiş, savaş sonrasında tekrar açılan mektep Gülhane Askerî Tıp Akademisi ismini alarak 2015 yılına kadar varlığını devam ettirmiştir.

Tarihi süreç içinde Jandarma Mektebi (1909), Asker Levazım Mektebi, İhtiyat Zabitleri Mektebi kurulmuş, ordunun ihtiyacına göre subay yetiştirilmesi sağlanmıştır.

Başlangıçta Macar ve Fransız askerî uzmanlarının etkisinde kalan askerî eğitim kurumları bir ara İngiliz sistemini benimsemiş, anacak 1890'lardan sonra Almanların etkisinde eğitimlerini 1949 tarihine kadar devam ettirmiş, bu tarihten sonra Amerikan sisteminin benimsendiği gözlenmiştir.

Ordu bünyesinde alaylı-mektepli çatışması sonlandırılmış, tüm subaylar mektepli hale gelmiş, Kurtuluş savaşı harp okulundan mezun olmuş kurmay heyetin başarısı olmuş, eğer harbiye olmasaydı bizim kurtuluş savaşını alaylı subaylarla veremeyeceğimiz aşikârdı.

Tarihte 93 harbi ve sonrasındaki gelişmelerde hep Harbiyeliler ön saflarda bulunmuş, Libya'da, Balkanlar'da, Kafkaslarda yani tüm cephelerde Harbiyeli kurmaylar ve subaylar ön saflarda yer alarak savaşların sonucuna etki etmişlerdi.

Millî Mücadelemizin yönetim kadrosunu Harp Okulu mezunu subaylarımız oluşturduğu gibi; Kore Savaşı’nda Türk birliklerinin gösterdiği üstün başarı ve 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı gibi kara, deniz ve hava kuvvetlerinin müşterek harekâtı; Harp Okullarından mezun subaylar ile Harp Akademileri mezunu kurmay subayların başarısı olarak tarihe geçen deniz aşırı savaşlardı.

Sonuç olarak 1773 yılından başlayarak 2016 yılına kadar değişerek, gelişerek, çağın eğitim seviyesini yakalamış olan askerî okullar 243 yıl sonra tamamen kapatılmış, yerine "Millî Savunma Üniversitesi" kurularak yeni duruma göre ordunun ihtiyacı olan subayları yetiştirmeye başlanmıştır.

Kaynaklar:

Alaattin Avcı, Türkiye'de askeri Yüksek Okullar,Genelkurmaya Basımevi, Ankara, 1963.

Yahya Akyüz, Türk Eğitim Tarihi, Pagem Akademi Yayınları, Ankara, 2009.

Abdurrahman Zeynal, Erzurum Eğitim Kurumları Tarihi, Erzurum, 2012.

Ergin Osman, Türkiye Maarif Tarihi, Eser Matbaası, İstanbul, 1976.

İsmail Güven,Türk Eğitim Tarihi, Pagem Yayınları, Ankara, 2014.

Salih Özkan, Türk Eğitim Tarihi, Nobel Yayınları, İstanbul, 2009.

Hasan Ali Koçer, Türkiye'de Modern Eğitimin Doğuşu, ve Gelişmesi,İstanbul, 1991.

Yılmaz Öztuna, Türkiye Tarihi, Hayat Yayınları, İstanbul ,1975.

 

 
Etiketler: , , ASKERİ, MEKTEPLERİN, KISA, GEÇMİŞİ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
95 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
215 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
236 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
200 Okunma.
15 Eylül 2020
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
144 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
326 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
281 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
227 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
241 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
271 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
180 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
350 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
201 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
351 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
341 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
271 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
733 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
356 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
494 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
516 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
353 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
292 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
477 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
446 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
559 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
323 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
409 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
392 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
601 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
422 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
671 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
593 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
513 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
841 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
576 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
501 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
524 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
542 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
497 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
439 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
464 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
911 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
525 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
709 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
592 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
511 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
656 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
593 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
543 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
580 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
650 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
656 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
712 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
742 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
711 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
682 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
568 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
849 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1133 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
953 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
857 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
902 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1532 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
899 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1473 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1206 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
978 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1088 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1397 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1397 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1026 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1313 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1130 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1173 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1607 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1524 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1487 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1189 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1375 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1324 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1110 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
1904 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1446 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1084 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1313 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1422 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1229 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1538 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1256 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1418 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
2842 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2101 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1433 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1621 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1262 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1417 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1618 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1477 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1761 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2326 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1727 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1815 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1645 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1621 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1537 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1665 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1495 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1504 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1494 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2142 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1813 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1703 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1634 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2103 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1619 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1669 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1734 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1610 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1629 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1723 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1817 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1715 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1722 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1554 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1736 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1814 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1868 Okunma.
Haber Yazılımı