Yazı Detayı
28 Ağustos 2019 - Çarşamba 01:22 Bu yazı 841 kez okundu
 
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Tarih bir milletin aynasıdır. Tarihçiler, antropologlar, sosyologlar ve siyasetçiler nasıl yorumlarsa yorumlasın son tahlilde ilgililer için hükmünü vermiştir, verecektir.

Habil ile Kabilin temsil ettiği anlayış kıyamete kadar sürecek, bu zaman dilimlerini kaydederek gelecek kuşaklara iletecek bilim dalı tarih olacaktır.

Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet tarihimiz için böyle karar anları vardır. Örneğin 1243 yılında "Kösedağ Savaşını" Moğollar kazanınca Selçuklu ordusu yenilmiş ve yok olmuştu. 1402 Ankara Meydan savaşını Timur kazanınca Osmanlı ordusu yok olmuş, ancak 1440'lara doğru toparlanabilmişti.

Osmanlı ordusunun öncü kuvveti, vurucu gücü olan "Akıncı Ocağı"nın 1597 yılında Tuna boylarında bataklığa gömülmesi ve yok olmasıyla ilerleyen yıllar bunun bedelini Osmanlı çok acı olarak ödemişti.

1571 yılında İnebahtı Savaşı'nda donanmasını kaybeden Osmanlı’nın bir yıl sonra denize daha güçlü bir donanma indirmesine karşılık, 1770 yılındaki Çeşme baskınıyla donanma büyük yara almış, peşine çok acı olayların yaşanmasına sebep olmuştu.

1773 yılında Cezayirli Hasan Paşanın girişimi ile Mühendishane-i Bahri Humayûn Mektebi açılarak ilk kez batılı anlamda denizciler eğitilmeye başlanmış, ne yazık ki Rus-Osmanlı Savaşlarının Kuzey Karadeniz'deki bölümüne devlet yardım gönderemeyince çok acılı olaylar yaşanmıştı.

Osmanlı ordularının cephelerdeki gerileyişini durdurmak için 1793 yılında Mühendishane-i Berri-i Humayûn açılmış, giderek batı eğitim usulleri Fransız, Macar eğitmenlerin verdikleri bilgi ışığında yerleşmeye devam etmişti.

III.Selim dönemindeki yenileşmeler, "Kabakçı isyanıyla" yok edilmiş, nihayet 1826 yılında "Yeniçeri Ocağı" kaldırılmış, yerine "Asakir-i Mansur-i Muhammediye" adlı yeni ordu teşkil edilmiş, "Tıphane-i Amire ve Cerrahhane-i Ma'mûre" 1826 yılında eğitime başlamış, fakat kurulan genç ordu kurumlaşamadan 1828-29 Osmanlı - Rus savaşında mağlup olmuş, çok ciddi toprak kaybı yaşanmıştı.

Orduda yenileşme çabaları ile subay yetiştirme, daha düzenli bir yapı oluşturma amacıyla 1834 yılında "Mekteb-i Ulûm-i Harbiye" kurulmuştu. Amaç ordunun ihtiyacı olan subayları yetiştirmekti.

1845 yılında harp okullarına kaynaklık teşkil edecek şekilde ordu Merkezlerinde Asker-i İdadi Mektebi açılmıştı. Bunlar; Bosna, İstanbul, Erzurum ve Bursa Askerî İdadileri idi.

Müzika-i Humayûn Mektebi 1834 yılında kurularak, Mehterhane’nin yeri doldurulmaya çalışılmış, Kırım Savaşı peşine gelen olaylar, Harbiye'nin yapısında ıslahata gidilmiş, 1874 yılında Harbiye Mektebinin yapısında gerekli düzenlenmeler gerçekleştirilmiş, aynı yıl Bahriye Mektebi'nde de ıslahata gidilmişti.

Askerî idadilerini güçlendirmek için 1875 yılından itibaren Askeri Rüştiyeler açılmış, Erzurum, Van, Bitlis, Diyarbakır, Harput Askerî Rüştiyeleri bunlardan bir bölümünü oluşturmuştur. 1908 yılına kadar bağımsız olan rüştiyeler bu tarihten sonra Askerî İdadilerle birleştirilmiş, kılık kıyafetlerden başlayıp müfredatlara kadar bir sürü değişiklik hayata geçirilmiştir.

1845 yılında kurulan ve orduya kurmay subay yetiştiren "Erkanıharbiye Mektebi" 1912-13 yıllarında Balkan savaşları esnasında kapatılmış, tekrar açılan mektep Birinci Dünya Savaşı süresince de kapalı kalmıştır. 1927 yılında Harp Akademisi adını alan okula ilaveten 1930 yılında Deniz Akademisi, 1936 yılında Hava Akademisi kurularak sahasında önemli kurmay subayların yetiştirilmesine devam edilmiştir.

Türk Ordusuna doktor yetiştirilmek amacıyla 1826 yılında kurulan Tıphane-i Amire 1898 de Gülhane Tababet-i Askeriye Tatbikat-ı Mektep Seriryatı mektebine dönüştürülmüş, 1914 yılına kadar eğitimini devam ettirmiş, savaş sonrasında tekrar açılan mektep Gülhane Askerî Tıp Akademisi ismini alarak 2015 yılına kadar varlığını devam ettirmiştir.

Tarihi süreç içinde Jandarma Mektebi (1909), Asker Levazım Mektebi, İhtiyat Zabitleri Mektebi kurulmuş, ordunun ihtiyacına göre subay yetiştirilmesi sağlanmıştır.

Başlangıçta Macar ve Fransız askerî uzmanlarının etkisinde kalan askerî eğitim kurumları bir ara İngiliz sistemini benimsemiş, anacak 1890'lardan sonra Almanların etkisinde eğitimlerini 1949 tarihine kadar devam ettirmiş, bu tarihten sonra Amerikan sisteminin benimsendiği gözlenmiştir.

Ordu bünyesinde alaylı-mektepli çatışması sonlandırılmış, tüm subaylar mektepli hale gelmiş, Kurtuluş savaşı harp okulundan mezun olmuş kurmay heyetin başarısı olmuş, eğer harbiye olmasaydı bizim kurtuluş savaşını alaylı subaylarla veremeyeceğimiz aşikârdı.

Tarihte 93 harbi ve sonrasındaki gelişmelerde hep Harbiyeliler ön saflarda bulunmuş, Libya'da, Balkanlar'da, Kafkaslarda yani tüm cephelerde Harbiyeli kurmaylar ve subaylar ön saflarda yer alarak savaşların sonucuna etki etmişlerdi.

Millî Mücadelemizin yönetim kadrosunu Harp Okulu mezunu subaylarımız oluşturduğu gibi; Kore Savaşı’nda Türk birliklerinin gösterdiği üstün başarı ve 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı gibi kara, deniz ve hava kuvvetlerinin müşterek harekâtı; Harp Okullarından mezun subaylar ile Harp Akademileri mezunu kurmay subayların başarısı olarak tarihe geçen deniz aşırı savaşlardı.

Sonuç olarak 1773 yılından başlayarak 2016 yılına kadar değişerek, gelişerek, çağın eğitim seviyesini yakalamış olan askerî okullar 243 yıl sonra tamamen kapatılmış, yerine "Millî Savunma Üniversitesi" kurularak yeni duruma göre ordunun ihtiyacı olan subayları yetiştirmeye başlanmıştır.

Kaynaklar:

Alaattin Avcı, Türkiye'de askeri Yüksek Okullar,Genelkurmaya Basımevi, Ankara, 1963.

Yahya Akyüz, Türk Eğitim Tarihi, Pagem Akademi Yayınları, Ankara, 2009.

Abdurrahman Zeynal, Erzurum Eğitim Kurumları Tarihi, Erzurum, 2012.

Ergin Osman, Türkiye Maarif Tarihi, Eser Matbaası, İstanbul, 1976.

İsmail Güven,Türk Eğitim Tarihi, Pagem Yayınları, Ankara, 2014.

Salih Özkan, Türk Eğitim Tarihi, Nobel Yayınları, İstanbul, 2009.

Hasan Ali Koçer, Türkiye'de Modern Eğitimin Doğuşu, ve Gelişmesi,İstanbul, 1991.

Yılmaz Öztuna, Türkiye Tarihi, Hayat Yayınları, İstanbul ,1975.

 

 
Etiketler: , , ASKERİ, MEKTEPLERİN, KISA, GEÇMİŞİ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
22 Ocak 2021
ERZURUM DERGİLERİNİN DUAYENİ NACİ ELMALI
103 Okunma.
10 Ocak 2021
ERZURUMUN YÜZAKI Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
134 Okunma.
03 Ocak 2021
VAKIF İNSAN ERDAL GÜZEL
165 Okunma.
28 Aralık 2020
ERZURUM’ DA SAVUNMA DUAYENİ SADRETTİN HAŞILOĞLU
117 Okunma.
29 Kasım 2020
YİĞİT YÜREKLİ, DADAŞ HAKKI MEZARARKALI HOCAMA
352 Okunma.
24 Kasım 2020
ERZURUM EĞİTİMİNE HİZMET ETMİŞ ÖĞRETMENLERİMİZ
233 Okunma.
15 Kasım 2020
1900-1955 YILLARI ARASINDA ERZURUM'UN DİN ADAMLARI
249 Okunma.
09 Kasım 2020
ERZURUM MÜFTÜLÜĞÜNE AÇIK MEKTUP
228 Okunma.
03 Kasım 2020
ÖLÜM VE YALNIZLIK
216 Okunma.
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
222 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
394 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
330 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
285 Okunma.
15 Eylül 2020
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
232 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
447 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
360 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
324 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
321 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
367 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
274 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
438 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
298 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
446 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
441 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
352 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
838 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
433 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
587 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
613 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
461 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
364 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
547 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
542 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
650 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
400 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
475 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
461 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
664 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
491 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
760 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
662 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
597 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
968 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
643 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
580 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
617 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
626 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
563 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
535 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
564 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
1162 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
589 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
782 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
682 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
597 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
720 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
678 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
616 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
675 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
715 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
737 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
792 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
815 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
780 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
752 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
699 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
955 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1229 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
1063 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
939 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
1013 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1644 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
961 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1553 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1285 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
1063 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1167 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1473 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1467 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1095 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1394 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1185 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1237 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1727 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1604 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1562 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1245 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1466 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1392 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1186 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
1977 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1511 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1137 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1386 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1487 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1309 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1611 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1329 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1499 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
3054 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2192 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1519 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1685 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1346 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1472 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1690 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1558 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1832 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2400 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1808 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1877 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1708 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1701 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1601 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1744 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1582 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1576 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1558 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2299 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1882 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1781 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1707 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2179 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1686 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1726 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1792 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1677 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1705 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1804 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1896 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1792 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1786 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1608 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1791 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1913 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1930 Okunma.
Haber Yazılımı