Yazı Detayı
28 Ağustos 2019 - Çarşamba 01:22 Bu yazı 662 kez okundu
 
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Tarih bir milletin aynasıdır. Tarihçiler, antropologlar, sosyologlar ve siyasetçiler nasıl yorumlarsa yorumlasın son tahlilde ilgililer için hükmünü vermiştir, verecektir.

Habil ile Kabilin temsil ettiği anlayış kıyamete kadar sürecek, bu zaman dilimlerini kaydederek gelecek kuşaklara iletecek bilim dalı tarih olacaktır.

Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet tarihimiz için böyle karar anları vardır. Örneğin 1243 yılında "Kösedağ Savaşını" Moğollar kazanınca Selçuklu ordusu yenilmiş ve yok olmuştu. 1402 Ankara Meydan savaşını Timur kazanınca Osmanlı ordusu yok olmuş, ancak 1440'lara doğru toparlanabilmişti.

Osmanlı ordusunun öncü kuvveti, vurucu gücü olan "Akıncı Ocağı"nın 1597 yılında Tuna boylarında bataklığa gömülmesi ve yok olmasıyla ilerleyen yıllar bunun bedelini Osmanlı çok acı olarak ödemişti.

1571 yılında İnebahtı Savaşı'nda donanmasını kaybeden Osmanlı’nın bir yıl sonra denize daha güçlü bir donanma indirmesine karşılık, 1770 yılındaki Çeşme baskınıyla donanma büyük yara almış, peşine çok acı olayların yaşanmasına sebep olmuştu.

1773 yılında Cezayirli Hasan Paşanın girişimi ile Mühendishane-i Bahri Humayûn Mektebi açılarak ilk kez batılı anlamda denizciler eğitilmeye başlanmış, ne yazık ki Rus-Osmanlı Savaşlarının Kuzey Karadeniz'deki bölümüne devlet yardım gönderemeyince çok acılı olaylar yaşanmıştı.

Osmanlı ordularının cephelerdeki gerileyişini durdurmak için 1793 yılında Mühendishane-i Berri-i Humayûn açılmış, giderek batı eğitim usulleri Fransız, Macar eğitmenlerin verdikleri bilgi ışığında yerleşmeye devam etmişti.

III.Selim dönemindeki yenileşmeler, "Kabakçı isyanıyla" yok edilmiş, nihayet 1826 yılında "Yeniçeri Ocağı" kaldırılmış, yerine "Asakir-i Mansur-i Muhammediye" adlı yeni ordu teşkil edilmiş, "Tıphane-i Amire ve Cerrahhane-i Ma'mûre" 1826 yılında eğitime başlamış, fakat kurulan genç ordu kurumlaşamadan 1828-29 Osmanlı - Rus savaşında mağlup olmuş, çok ciddi toprak kaybı yaşanmıştı.

Orduda yenileşme çabaları ile subay yetiştirme, daha düzenli bir yapı oluşturma amacıyla 1834 yılında "Mekteb-i Ulûm-i Harbiye" kurulmuştu. Amaç ordunun ihtiyacı olan subayları yetiştirmekti.

1845 yılında harp okullarına kaynaklık teşkil edecek şekilde ordu Merkezlerinde Asker-i İdadi Mektebi açılmıştı. Bunlar; Bosna, İstanbul, Erzurum ve Bursa Askerî İdadileri idi.

Müzika-i Humayûn Mektebi 1834 yılında kurularak, Mehterhane’nin yeri doldurulmaya çalışılmış, Kırım Savaşı peşine gelen olaylar, Harbiye'nin yapısında ıslahata gidilmiş, 1874 yılında Harbiye Mektebinin yapısında gerekli düzenlenmeler gerçekleştirilmiş, aynı yıl Bahriye Mektebi'nde de ıslahata gidilmişti.

Askerî idadilerini güçlendirmek için 1875 yılından itibaren Askeri Rüştiyeler açılmış, Erzurum, Van, Bitlis, Diyarbakır, Harput Askerî Rüştiyeleri bunlardan bir bölümünü oluşturmuştur. 1908 yılına kadar bağımsız olan rüştiyeler bu tarihten sonra Askerî İdadilerle birleştirilmiş, kılık kıyafetlerden başlayıp müfredatlara kadar bir sürü değişiklik hayata geçirilmiştir.

1845 yılında kurulan ve orduya kurmay subay yetiştiren "Erkanıharbiye Mektebi" 1912-13 yıllarında Balkan savaşları esnasında kapatılmış, tekrar açılan mektep Birinci Dünya Savaşı süresince de kapalı kalmıştır. 1927 yılında Harp Akademisi adını alan okula ilaveten 1930 yılında Deniz Akademisi, 1936 yılında Hava Akademisi kurularak sahasında önemli kurmay subayların yetiştirilmesine devam edilmiştir.

Türk Ordusuna doktor yetiştirilmek amacıyla 1826 yılında kurulan Tıphane-i Amire 1898 de Gülhane Tababet-i Askeriye Tatbikat-ı Mektep Seriryatı mektebine dönüştürülmüş, 1914 yılına kadar eğitimini devam ettirmiş, savaş sonrasında tekrar açılan mektep Gülhane Askerî Tıp Akademisi ismini alarak 2015 yılına kadar varlığını devam ettirmiştir.

Tarihi süreç içinde Jandarma Mektebi (1909), Asker Levazım Mektebi, İhtiyat Zabitleri Mektebi kurulmuş, ordunun ihtiyacına göre subay yetiştirilmesi sağlanmıştır.

Başlangıçta Macar ve Fransız askerî uzmanlarının etkisinde kalan askerî eğitim kurumları bir ara İngiliz sistemini benimsemiş, anacak 1890'lardan sonra Almanların etkisinde eğitimlerini 1949 tarihine kadar devam ettirmiş, bu tarihten sonra Amerikan sisteminin benimsendiği gözlenmiştir.

Ordu bünyesinde alaylı-mektepli çatışması sonlandırılmış, tüm subaylar mektepli hale gelmiş, Kurtuluş savaşı harp okulundan mezun olmuş kurmay heyetin başarısı olmuş, eğer harbiye olmasaydı bizim kurtuluş savaşını alaylı subaylarla veremeyeceğimiz aşikârdı.

Tarihte 93 harbi ve sonrasındaki gelişmelerde hep Harbiyeliler ön saflarda bulunmuş, Libya'da, Balkanlar'da, Kafkaslarda yani tüm cephelerde Harbiyeli kurmaylar ve subaylar ön saflarda yer alarak savaşların sonucuna etki etmişlerdi.

Millî Mücadelemizin yönetim kadrosunu Harp Okulu mezunu subaylarımız oluşturduğu gibi; Kore Savaşı’nda Türk birliklerinin gösterdiği üstün başarı ve 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı gibi kara, deniz ve hava kuvvetlerinin müşterek harekâtı; Harp Okullarından mezun subaylar ile Harp Akademileri mezunu kurmay subayların başarısı olarak tarihe geçen deniz aşırı savaşlardı.

Sonuç olarak 1773 yılından başlayarak 2016 yılına kadar değişerek, gelişerek, çağın eğitim seviyesini yakalamış olan askerî okullar 243 yıl sonra tamamen kapatılmış, yerine "Millî Savunma Üniversitesi" kurularak yeni duruma göre ordunun ihtiyacı olan subayları yetiştirmeye başlanmıştır.

Kaynaklar:

Alaattin Avcı, Türkiye'de askeri Yüksek Okullar,Genelkurmaya Basımevi, Ankara, 1963.

Yahya Akyüz, Türk Eğitim Tarihi, Pagem Akademi Yayınları, Ankara, 2009.

Abdurrahman Zeynal, Erzurum Eğitim Kurumları Tarihi, Erzurum, 2012.

Ergin Osman, Türkiye Maarif Tarihi, Eser Matbaası, İstanbul, 1976.

İsmail Güven,Türk Eğitim Tarihi, Pagem Yayınları, Ankara, 2014.

Salih Özkan, Türk Eğitim Tarihi, Nobel Yayınları, İstanbul, 2009.

Hasan Ali Koçer, Türkiye'de Modern Eğitimin Doğuşu, ve Gelişmesi,İstanbul, 1991.

Yılmaz Öztuna, Türkiye Tarihi, Hayat Yayınları, İstanbul ,1975.

 

 
Etiketler: , , ASKERİ, MEKTEPLERİN, KISA, GEÇMİŞİ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
207 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
232 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
153 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
569 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
205 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
375 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
401 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
268 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
205 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
382 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
344 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
445 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
232 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
313 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
307 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
503 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
305 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
556 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
481 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
419 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
661 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
484 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
411 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
418 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
439 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
410 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
344 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
367 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
815 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
442 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
620 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
496 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
434 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
557 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
491 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
467 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
496 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
555 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
577 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
597 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
645 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
620 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
591 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
478 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
745 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1034 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
845 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
779 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
792 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1398 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
812 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1375 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1121 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
892 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
997 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1317 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1318 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
930 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1233 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1044 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1091 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1448 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1445 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1378 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1108 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1260 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1237 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1034 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
1807 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1352 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1014 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1224 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1336 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1136 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1442 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1144 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1321 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
2603 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2001 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1319 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1484 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1174 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1332 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1516 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1365 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1683 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2208 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1619 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1722 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1567 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1519 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1445 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1573 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1388 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1396 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1401 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
1979 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1722 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1612 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1492 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2021 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1544 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1563 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1617 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1538 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1558 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1631 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1727 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1629 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1626 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1473 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1651 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1710 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1778 Okunma.
Haber Yazılımı