Yazı Detayı
28 Ağustos 2019 - Çarşamba 01:22 Bu yazı 951 kez okundu
 
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Tarih bir milletin aynasıdır. Tarihçiler, antropologlar, sosyologlar ve siyasetçiler nasıl yorumlarsa yorumlasın son tahlilde ilgililer için hükmünü vermiştir, verecektir.

Habil ile Kabilin temsil ettiği anlayış kıyamete kadar sürecek, bu zaman dilimlerini kaydederek gelecek kuşaklara iletecek bilim dalı tarih olacaktır.

Selçuklu, Osmanlı ve Cumhuriyet tarihimiz için böyle karar anları vardır. Örneğin 1243 yılında "Kösedağ Savaşını" Moğollar kazanınca Selçuklu ordusu yenilmiş ve yok olmuştu. 1402 Ankara Meydan savaşını Timur kazanınca Osmanlı ordusu yok olmuş, ancak 1440'lara doğru toparlanabilmişti.

Osmanlı ordusunun öncü kuvveti, vurucu gücü olan "Akıncı Ocağı"nın 1597 yılında Tuna boylarında bataklığa gömülmesi ve yok olmasıyla ilerleyen yıllar bunun bedelini Osmanlı çok acı olarak ödemişti.

1571 yılında İnebahtı Savaşı'nda donanmasını kaybeden Osmanlı’nın bir yıl sonra denize daha güçlü bir donanma indirmesine karşılık, 1770 yılındaki Çeşme baskınıyla donanma büyük yara almış, peşine çok acı olayların yaşanmasına sebep olmuştu.

1773 yılında Cezayirli Hasan Paşanın girişimi ile Mühendishane-i Bahri Humayûn Mektebi açılarak ilk kez batılı anlamda denizciler eğitilmeye başlanmış, ne yazık ki Rus-Osmanlı Savaşlarının Kuzey Karadeniz'deki bölümüne devlet yardım gönderemeyince çok acılı olaylar yaşanmıştı.

Osmanlı ordularının cephelerdeki gerileyişini durdurmak için 1793 yılında Mühendishane-i Berri-i Humayûn açılmış, giderek batı eğitim usulleri Fransız, Macar eğitmenlerin verdikleri bilgi ışığında yerleşmeye devam etmişti.

III.Selim dönemindeki yenileşmeler, "Kabakçı isyanıyla" yok edilmiş, nihayet 1826 yılında "Yeniçeri Ocağı" kaldırılmış, yerine "Asakir-i Mansur-i Muhammediye" adlı yeni ordu teşkil edilmiş, "Tıphane-i Amire ve Cerrahhane-i Ma'mûre" 1826 yılında eğitime başlamış, fakat kurulan genç ordu kurumlaşamadan 1828-29 Osmanlı - Rus savaşında mağlup olmuş, çok ciddi toprak kaybı yaşanmıştı.

Orduda yenileşme çabaları ile subay yetiştirme, daha düzenli bir yapı oluşturma amacıyla 1834 yılında "Mekteb-i Ulûm-i Harbiye" kurulmuştu. Amaç ordunun ihtiyacı olan subayları yetiştirmekti.

1845 yılında harp okullarına kaynaklık teşkil edecek şekilde ordu Merkezlerinde Asker-i İdadi Mektebi açılmıştı. Bunlar; Bosna, İstanbul, Erzurum ve Bursa Askerî İdadileri idi.

Müzika-i Humayûn Mektebi 1834 yılında kurularak, Mehterhane’nin yeri doldurulmaya çalışılmış, Kırım Savaşı peşine gelen olaylar, Harbiye'nin yapısında ıslahata gidilmiş, 1874 yılında Harbiye Mektebinin yapısında gerekli düzenlenmeler gerçekleştirilmiş, aynı yıl Bahriye Mektebi'nde de ıslahata gidilmişti.

Askerî idadilerini güçlendirmek için 1875 yılından itibaren Askeri Rüştiyeler açılmış, Erzurum, Van, Bitlis, Diyarbakır, Harput Askerî Rüştiyeleri bunlardan bir bölümünü oluşturmuştur. 1908 yılına kadar bağımsız olan rüştiyeler bu tarihten sonra Askerî İdadilerle birleştirilmiş, kılık kıyafetlerden başlayıp müfredatlara kadar bir sürü değişiklik hayata geçirilmiştir.

1845 yılında kurulan ve orduya kurmay subay yetiştiren "Erkanıharbiye Mektebi" 1912-13 yıllarında Balkan savaşları esnasında kapatılmış, tekrar açılan mektep Birinci Dünya Savaşı süresince de kapalı kalmıştır. 1927 yılında Harp Akademisi adını alan okula ilaveten 1930 yılında Deniz Akademisi, 1936 yılında Hava Akademisi kurularak sahasında önemli kurmay subayların yetiştirilmesine devam edilmiştir.

Türk Ordusuna doktor yetiştirilmek amacıyla 1826 yılında kurulan Tıphane-i Amire 1898 de Gülhane Tababet-i Askeriye Tatbikat-ı Mektep Seriryatı mektebine dönüştürülmüş, 1914 yılına kadar eğitimini devam ettirmiş, savaş sonrasında tekrar açılan mektep Gülhane Askerî Tıp Akademisi ismini alarak 2015 yılına kadar varlığını devam ettirmiştir.

Tarihi süreç içinde Jandarma Mektebi (1909), Asker Levazım Mektebi, İhtiyat Zabitleri Mektebi kurulmuş, ordunun ihtiyacına göre subay yetiştirilmesi sağlanmıştır.

Başlangıçta Macar ve Fransız askerî uzmanlarının etkisinde kalan askerî eğitim kurumları bir ara İngiliz sistemini benimsemiş, anacak 1890'lardan sonra Almanların etkisinde eğitimlerini 1949 tarihine kadar devam ettirmiş, bu tarihten sonra Amerikan sisteminin benimsendiği gözlenmiştir.

Ordu bünyesinde alaylı-mektepli çatışması sonlandırılmış, tüm subaylar mektepli hale gelmiş, Kurtuluş savaşı harp okulundan mezun olmuş kurmay heyetin başarısı olmuş, eğer harbiye olmasaydı bizim kurtuluş savaşını alaylı subaylarla veremeyeceğimiz aşikârdı.

Tarihte 93 harbi ve sonrasındaki gelişmelerde hep Harbiyeliler ön saflarda bulunmuş, Libya'da, Balkanlar'da, Kafkaslarda yani tüm cephelerde Harbiyeli kurmaylar ve subaylar ön saflarda yer alarak savaşların sonucuna etki etmişlerdi.

Millî Mücadelemizin yönetim kadrosunu Harp Okulu mezunu subaylarımız oluşturduğu gibi; Kore Savaşı’nda Türk birliklerinin gösterdiği üstün başarı ve 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı gibi kara, deniz ve hava kuvvetlerinin müşterek harekâtı; Harp Okullarından mezun subaylar ile Harp Akademileri mezunu kurmay subayların başarısı olarak tarihe geçen deniz aşırı savaşlardı.

Sonuç olarak 1773 yılından başlayarak 2016 yılına kadar değişerek, gelişerek, çağın eğitim seviyesini yakalamış olan askerî okullar 243 yıl sonra tamamen kapatılmış, yerine "Millî Savunma Üniversitesi" kurularak yeni duruma göre ordunun ihtiyacı olan subayları yetiştirmeye başlanmıştır.

Kaynaklar:

Alaattin Avcı, Türkiye'de askeri Yüksek Okullar,Genelkurmaya Basımevi, Ankara, 1963.

Yahya Akyüz, Türk Eğitim Tarihi, Pagem Akademi Yayınları, Ankara, 2009.

Abdurrahman Zeynal, Erzurum Eğitim Kurumları Tarihi, Erzurum, 2012.

Ergin Osman, Türkiye Maarif Tarihi, Eser Matbaası, İstanbul, 1976.

İsmail Güven,Türk Eğitim Tarihi, Pagem Yayınları, Ankara, 2014.

Salih Özkan, Türk Eğitim Tarihi, Nobel Yayınları, İstanbul, 2009.

Hasan Ali Koçer, Türkiye'de Modern Eğitimin Doğuşu, ve Gelişmesi,İstanbul, 1991.

Yılmaz Öztuna, Türkiye Tarihi, Hayat Yayınları, İstanbul ,1975.

 

 
Etiketler: , , ASKERİ, MEKTEPLERİN, KISA, GEÇMİŞİ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
27 Mart 2021
MİLLİ ŞUUR
319 Okunma.
08 Mart 2021
ANAMIN ŞAHSINDA TÜM KADINLARA
136 Okunma.
21 Şubat 2021
DR. MELİH ZEYNAL'IN HATIRASINA
146 Okunma.
15 Şubat 2021
ERZURUM BARLARININ YAŞAYAN DUAYENİ HAMİT YAVUZER
158 Okunma.
08 Şubat 2021
Erzurum'un yüz akı Doktor Sadık Yalçın
205 Okunma.
31 Ocak 2021
Hocam Bedir Avcı
251 Okunma.
24 Ocak 2021
SEVDASI ERZURUM OLAN MUZAFFER TAŞYÜREK
343 Okunma.
22 Ocak 2021
ERZURUM DERGİLERİNİN DUAYENİ NACİ ELMALI
222 Okunma.
10 Ocak 2021
ERZURUMUN YÜZAKI Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
315 Okunma.
03 Ocak 2021
VAKIF İNSAN ERDAL GÜZEL
326 Okunma.
28 Aralık 2020
ERZURUM’ DA SAVUNMA DUAYENİ SADRETTİN HAŞILOĞLU
269 Okunma.
29 Kasım 2020
YİĞİT YÜREKLİ, DADAŞ HAKKI MEZARARKALI HOCAMA
524 Okunma.
24 Kasım 2020
ERZURUM EĞİTİMİNE HİZMET ETMİŞ ÖĞRETMENLERİMİZ
357 Okunma.
15 Kasım 2020
1900-1955 YILLARI ARASINDA ERZURUM'UN DİN ADAMLARI
349 Okunma.
09 Kasım 2020
ERZURUM MÜFTÜLÜĞÜNE AÇIK MEKTUP
311 Okunma.
03 Kasım 2020
ÖLÜM VE YALNIZLIK
295 Okunma.
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
324 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
495 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
422 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
372 Okunma.
15 Eylül 2020
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
336 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
545 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
455 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
443 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
429 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
463 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
374 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
539 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
377 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
552 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
535 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
427 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
937 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
525 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
662 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
713 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
543 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
448 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
621 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
640 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
737 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
537 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
574 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
544 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
752 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
562 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
842 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
760 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
683 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
1078 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
729 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
648 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
697 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
752 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
650 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
650 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
701 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
1265 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
666 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
871 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
811 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
715 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
805 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
761 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
734 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
833 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
790 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
826 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
871 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
901 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
862 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
821 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
877 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
1095 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1327 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
1143 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
1023 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
1102 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1745 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
1046 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1632 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1369 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
1147 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1254 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1545 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1544 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1176 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1460 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1268 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1318 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1858 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1684 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1652 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1314 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1578 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1479 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1263 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
2058 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1585 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1206 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1468 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1561 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1395 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1686 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1423 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1582 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
3159 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2360 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1681 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1761 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1425 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1541 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1779 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1660 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1906 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2564 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1877 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1973 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1797 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1776 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1669 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1822 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1672 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1647 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1629 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2487 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1958 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1860 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1794 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2260 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1762 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1801 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1879 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1755 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1797 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1878 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1978 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1907 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1898 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1702 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1866 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
2041 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
2026 Okunma.
Haber Yazılımı