Yazı Detayı
21 Mart 2018 - Çarşamba 22:37 Bu yazı 1709 kez okundu
 
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

İnsanlar  yer yüzüne dağıldıkça değişen coğrafyalara, iklimlere, oluşmaya başlayan sosyal, ekonomik ve kültürel yapılara göre kendini adapte ederek, yenileyerek, sosyal yapılar oluşturmuşlardır.

Toplumsal yapı gelişirken; efsaneler, masallar, hikayeler, ağıtlar, türküler hep bu sosyal yapıların değişmesi sonucunda şekillenmiş, çağlar ötesinden günümüze gelmiş, bazıları etkilerini kaybederek yok olmuşlardır.

Bibilik oyunu böyle geleneklerin sonucunda ortaya çıkmış, Şaman geleneğinin izlerini taşımış, özellikle baharın başlangıcında  mahallelerde, köylerde delikanlı başının kontrolünde hayat bulmuş, görsel bir sokak oyununun adı olmuştur.

Bibilik oyunu yağmur duasından sonra veya nevruz bayramının ilk günlerinde ortaya konulur, davul-zurna eşliğinde icra edilir, tam bir neşe kaynağı olurdu.

Delikanlıbaşı başkanlığında toplanan gençler önce tahtadan deve hörgücünü yapar, hörgüç etrafında iskeletin diğer kısımlarını tamamlar, kütükten de bir deve başı oluşturduktan sonra birinci  etap bitirilir ikinci etaba geçilirdi.

Köyde veya mahallede rengarenk halı,  desenli kilim ve bulunabilen kumaş parçalarıyla  devenin tahta iskeleti  bezenir, en az dört delikanlı devenin iskeleti içine girerdi. Bu gençlerden biri devenin başını tutarken diğerler  kalan kısımlardakiler hareketi sağlar, lakin bu gençler iyi oyun oynayabilenlerden seçilirdi.

Davulcunun tokmağıyla harekete başlanır, zurnacının üflemesiyle etrafa yayılan seslerle insanlar coşar, bu minval üzerine mahalle ve köy gezilirdi.

Köyün en üst başından başlayan şölene tüm gençler katılır, deveyi çeken  oyuncubaşının hareketiyle kapı kapı dolaşılır, tüm yöresel oyunlar önce deveye sonrada gençlere oynatılır, iş akşama kadar devam ederdi.

Zaman zaman dualar yapılır, yanık sesli olanlar türkü söyler özellikle , ağaların, beylerin kapıları önünde tam bir orta oyunu sergilenirdi. Bütün bunlardan amaç evlerdeki paşa hanımların, nenelerin, bibilerin, ezelerin vereceği hediyelerle ilgiliydi.

Toplanan maddeler genellikle tereyağı, un, bulgur, şeker gibi gıda maddeleri olurdu. Toplanan bu gıda maddeleri çuvallara, kazanlara doldurulur köyün en büyük konağına taşınırdı.

Konaktaki er kişi odasına gençler dolar, kapıda ateşler yakılır, kazanlar ateş üzerine konulur, bulgur pilavı, kavurmalar yapılırdı. Hele birde un helvasını beceren bir usta bulduk mu demeyin gitsin.

Gecenin geç saatlerine doğru pişen yemekler  sahanlara doldurularak  yer sofrasında karınları acıkmış gençlerin önüne getirilice tahta kaşıkların sahandaki dansına başlanırdı. Lezzetle yenilen yemeklerden sonra  odada türküler, gazeller, maniler kulakların pasını açarken arada bir anlatılan kısa hikayeler işin tadı, tuzu olurdu.

Geç saatlere kadar gaz lambalarının yaydığı ışık altında  yapılan eğlenceler, delikanlıbaşının talimatıyla sona erer, herkes sessice evlerini yolunu tutardı.

Bu güzel bibilik oyunu geleneği köylerden şehirlere doğru başlayan göç dalgasıyla etkisini kaybetmiş, özellikle 1980 öncesi sağ-sol kavgaları ile ağır yara almış, 80 sonrası sosyal, kültürel değişim anormal şekilde toplumu dejenere etmesiyle kaybolmuştur.

Köylerde nüfus kalmamış, modernleşmeyle birlikte apartman kültürü, eskiye ait olanı silip süpürmüş, televizyon yayınları ise geleneksel toplum yapısını tahrip etmiştir.

Sonuç olarak toplumları toplum yapan değerler, öğeler, kıymetler birer birer hayatımızdan silinip gitmiştir. İnsanlarımız modern çağların esiri olmuştur.

 
Etiketler: BİBİLİK, oyununu, oynadınız, mı?,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
114 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
181 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
108 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
243 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
137 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
261 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
273 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
191 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
624 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
264 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
406 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
433 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
287 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
229 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
407 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
367 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
468 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
255 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
342 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
329 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
533 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
340 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
587 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
508 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
446 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
711 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
510 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
441 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
442 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
469 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
435 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
375 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
397 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
845 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
464 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
650 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
686 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
529 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
455 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
583 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
518 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
488 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
522 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
591 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
597 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
630 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
675 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
645 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
622 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
500 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
785 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1070 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
879 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
804 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
821 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1448 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
833 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1410 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1146 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
915 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1030 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1341 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1342 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
959 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1252 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1077 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1113 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1508 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1466 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1412 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1132 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1302 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1266 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1061 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
1836 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1374 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1037 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1249 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1357 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1159 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1474 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1187 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1349 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
2681 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2033 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1352 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1518 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1200 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1354 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1539 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1396 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2234 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1646 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1747 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1595 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1545 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1477 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1600 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1409 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1421 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1424 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2017 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1748 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1641 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1519 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2044 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1566 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1596 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1650 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1563 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1579 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1653 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1754 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1655 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1648 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1497 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1684 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1749 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1806 Okunma.
Haber Yazılımı