Yazı Detayı
27 Ekim 2017 - Cuma 21:45 Bu yazı 1624 kez okundu
 
Cumhurıyete giden yol
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

         19. yüzyılda dünya kutuplaşmalara başlarken yükselen devletler, İngiltere, Fransa, Almanya, problemli olanlar; Osmanlı Devleti, Rusya, Avusturya -Macaristan imparatorluğu idi.

         Emperyalist ve sömürgeci olan, deniz aşrı ülkelerin zenginliğini yiyen devletler; hasta adama, yani Osmanlı devletinin topraklarına, zengin petrol kaynaklarına göz dikmişlerdi. Osmanlı coğrafyası İngiliz, Fransız, Alam, Rus casuslarıyla doluydu.

          Pertolel çalışan motorlu araçlar çoğaldıkça petrol gittikçe önem kazanıyor, “bir damla kan, bir damla petrole” eşdeğer tutuluyor, buna en büyük engel olan “Osmanlı Devleti yok edilmeli” fikri ağırlık kazanıyordu. Böylece bütün petrol sahaları, Alman, İngiliz ve Fransızlara kalacaktı.

         Osmanlı geri kalmıştı, parçalanarak pay edilmeliydi. Çünkü petrole giden yol imparatorluğun yo edilmesine bağlıydı        

         Okuma-Yazma:

         Dünyada bunlar olurken, Osmanlı devletinde durum ne idi. Devlet yönetimi sıkıntılıydı. Yönetici sınıf dünyayı kavramaktan uzak, adalet anlayışı kaybolmuş, okuma- yazma oranı düşük hatta kötü, Müslüman ahalide 0.6 civarında idi. Okullar, Medreseler görevlerini yapamıyor, çağa ayak uyduramıyordu. Toplam öğretmen sayısı 3000 civarında olup bunlarında 1500'ü Muallim Mektebi mezunuydu. Geriye kalanlar iptidai, rüştiye, idadi ve medrese çıkışlıydılar. İstanbul aydını; İstanbul’ un dışına çıkmamış, Anadolu’yu tanımıyordu. Onlar, İstanbul’un masalımsı ortamında nutuk çekiyorlardı.

         Duyun-i Umumiye:

         Ekonomik olarak bütün kaynaklarını, Duyunu Umumiye kontrol ediyor, gümrükler, madenler, limanlar,demiryolları, tekel ürünleri yabancıların elindeydi. Kapitülasyonlarla batılılar, milletin sırtına yapışıp, kene gibi kanını emiyordu. Osmanlı maliyesi, kuyumculuk ve sanat erbaplarının ekserisi gayri Müslim idi.

         Sağlık durumu:

         Hastaneler yok denecek seviyedeydi. Toplam 328 doktor ve sayıları çok az olan eczacılar faaliyetlerini sürdürmekte bunlarda genellikle, Ermeni, Rum veya Yahudilerdi. Sağlık adına bir şey yoktu. İlaç ve benzeri gereçler bulunamıyordu.

         Türk'üm Demekten Utanılıyordu:

         Devletin yükünü çeken, Anadolu Türklüğü ise perişandı. Çaresizdi. Asırların verdiği yanlış bilgilere göre "Etrak-ı bi idrak’ti". Cephede kahraman, yönetimde yoktu. Bunun en güzel örneği Ahmet Vefik Paşa’nın Bursa valisiyken bir köye geldiğinde yaşadığı olaydı. Paşa; bir kahveye uğrar. Kahvedekilere kimlerdensiniz şeklindeki soruya karşılık,  aldığı cevaplar ilginçtir. Bir kısmı Ermeni, bir kısmı Rum, diğerleri Yahudi olduğunu söyler. Kenarda yaşlı aksakalı ihtiyar gözüne ilişir. Dede, siz kimlerdensiniz? diye sorar. Dede utangaç tavırla "beyim bende Türküm" der. Paşa sorar, niçin böyle sessiz konuştun der. Cevaben bilmem ki der. Paşa bende Türküm deyince ihtiyar ağlamağa başlar, ya öylemi!  "Türk’ten paşa oluyormuş" diye hayretini belirtir.

           Ordu Komutanları:

           Ordu, meşrutiyetin ilanından sonra zayıflamış, yüzlerce komutan emekli edilmiş sonunda acıklı "Balkan Bozgunu" gelmişti. İstanbul muhacirlerle doluydu.

           1914’lerde ordunun başına Alman komutanlar geçmiş, sonumuzu hazırlamışlardı. Liman Van Sanders, Golç Paşa, Şellendor Paşa, Amiral Souchon gibiler ordumuzu sevk ve idare eder olmuştur.

            Anadolu Parçalanıyor:

            Yokluk, kıtlık, içinde birinci dünya savaşına girilmişti. Osmanlı; Galiçyada, Kafkaslarda, Yemende, Süveyş’te, Çanakkale’de, Kutul Amere’de yiğitçe savaşmış, destanlar yazmıştı. Fakat Almanlar yenilince, Osmanlıda yenik sayılmış, iki milyondan fazla şehit verilmiş, 4-5 milyon kilometre kare toprağını kaybetmiş, perişan bir haldeydi.

           "Talih zebun, düşman kavi, dostun olamadığı" anları yaşıyordu. Anadolu aç ve susuzdu. Tifo, tifüs kol geziyor, yetmezmiş gibi, Ermeni, Pontus ve Rum çeteleri, İngilizler, Fransızlar, Mandacılar, Anadolu’yu parçalama yolunda bir birleriyle yarışıyordu. Tek kelimeyle her şey, Türk milletinin aleyhine işliyordu.

            Bunların geçici olduğuna inanan bir avuç inanmış insan; Gazi Mustafa Kemal'in etrafında toplanarak, emperyalist güçlerle dişe diş bir mücadele verdiler.

           Cumhuriyet Yönetimi Kuruluyor:

           Anadolu yorgundu. Bitkindi. Lakin bağımsız olmaya yeminliydi. Bu ortamda Mustafa Kemal ve arkadaşları Kurtuluş Savaşın'ı başlatmış, Yunan'ı denize dökmüştü. Türk milleti artık millet olma şuuruna ermiş, sosyal, ekonomik ve askeri zorluklar aşılmış, Osmanlı İmparatorluğundan kalan borçlar ödenmeye başlamıştı. Yolu olmayan kasabaya yol, suyu olmayan şehre su götürülüyordu. Tüm bu yokluklar içinde Cumhuriyet kuruldu.

           Yatlarda, Katlarda, Uçaklarda Geçmişi Eleştirmek:

            Bugün kaloriferli dairede oturup, lüks arabalar sürerek, en iyi hastanede tedavi olan, uçakla yolculuk yapan, özel okullarda çocuklarını okutan, Bağdat caddesinde sürat yarışı yapan, lüks yatlarla denizlerde dolaşanlar ne olur 100 yıl öncesine gidin.! O zorlukları hayal edin. Anadolu insanını anlamaya çalışın. 5 kuruşunu, kurtuluş savaşına veren Mehmedi, çocuğu sırtında cepheye mermi taşıyan Ayşe nineyi, İki uçağı alıp orduya bağışlayan Erzurumlu Nafiz Kotan’ı hatırlayın. Ayakkabısız, aç, susuz savaşan Mehmetleri hatırlayın. 14 günde Afyon'dan yürüyerek İzmir’e ulaşan Kahraman Türk askerini hayal edin. O zaman belki Cumhuriyeti anlarsınız. Gazi Mustafa Kemal ve silah arkadaşlarının ne kadar zor bir işi başardıklarını anlarsınız. Evet, birazda Cumhuriyetin kuruluşunu düşünün!.

           Ders Çıkarmak:

            Elbette yapılanların hepsi iyi, güzel, doğru şeyler olmayabilir! Bu uğurda canlarda yakılmış, yuvalar yıkılmış olabilir, bize düşen bu olayları doğru anlamaktır.

           Ne olur bir günde rahatınızdan fedakarlık ederek o zor günleri düşünün, okuyun ve hatırlayın.

28 Ekim  2017 /  Erzurum

 

           

                                                                                                                                      

                                                                                       

 

 
Etiketler: Cumhurıyete, giden, yol,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
15 Kasım 2020
1900-1955 YILLARI ARASINDA ERZURUM'UN DİN ADAMLARI
176 Okunma.
09 Kasım 2020
ERZURUM MÜFTÜLÜĞÜNE AÇIK MEKTUP
156 Okunma.
03 Kasım 2020
ÖLÜM VE YALNIZLIK
140 Okunma.
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
161 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
275 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
273 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
221 Okunma.
15 Eylül 2020
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
162 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
341 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
306 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
244 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
253 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
285 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
195 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
365 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
216 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
367 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
361 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
279 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
755 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
368 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
510 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
532 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
376 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
306 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
486 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
460 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
574 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
338 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
420 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
402 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
612 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
436 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
689 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
606 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
525 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
871 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
590 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
507 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
547 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
559 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
511 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
449 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
477 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
923 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
537 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
722 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
768 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
607 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
523 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
671 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
608 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
557 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
598 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
661 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
675 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
723 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
757 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
719 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
697 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
581 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
865 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1151 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
986 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
876 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
916 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1558 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
908 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1485 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1217 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
990 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1099 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1410 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1410 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1035 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1324 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1139 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1186 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1639 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1534 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1498 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1200 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1387 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1333 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1123 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
1915 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1460 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1092 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1325 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1436 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1243 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1549 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1267 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1432 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
2875 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2114 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1443 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1635 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1273 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1425 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1626 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1496 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1776 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2336 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1741 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1827 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1655 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1638 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1543 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1681 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1505 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1518 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1503 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2178 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1823 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1714 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1646 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2115 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1631 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1683 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1744 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1645 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1734 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1832 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1724 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1735 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1565 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1744 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1829 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1880 Okunma.
Haber Yazılımı