Yazı Detayı
23 Haziran 2020 - Salı 10:40 Bu yazı 590 kez okundu
 
Dil toprağını kaybediyoruz!
D.Mehmet DOĞAN
dmdogan@gmail.com
 
 
Dil konusu, ülkemizde bir türlü görünür gündem olmayan sürekli gündemdir!

Günlük dil, konuşma dili, yayın dili, yazı dili, eğitim-öğretim dili, ilim dili, edebiyat dili…Bunların encamı hakkında konuşan yazan pek olmaz. Millî Eğitim Bakanı Ziya Selçuk TYB Akademi dergisinde Enes Kala’nın sorularını cevaplamış. Bizde Millî Eğitim bakanları böyle dergilerle filan pek uğraşmaz; önceki örneklere bakarak söylüyoruz. Elbette istisnalar da var. Bakan Bey’in bu konuyu önemsediği cevaplarından da anlaşılıyor. 

Tabiî geçmişte dille, türkçeyle uğraşan bakanlar da olmuştur. Bunların en meşhuru Hasan Âli Yücel’dir. Kendi klasiklerimiz daha Latin harfleriyle yayınlanmamışken (mesela Safahat’ın dahi Latin harfli baskısı yoktur o sıralar) Batı klasiklerini devreye sokan ve batı dillerinden 1200’den fazla tercüme eserin yayınlanmasını sağlayan bir bakandan söz ediyoruz. Bugün 1940’larda yapılan tercümeleri okuyanlar hiç bilmedikleri “öztürkçe” kelimelerle karşılaşırlar. İşte o zamanın tercüme dili, bugün tercümeye muhtaçsa, devrin bakanının dil siyaseti yüzündendir. 

Yakın zamanda dili mesele edinen bir bakan vardı! İki binli yılların başında, son Ecevit hükümetinde bakanlık yapmıştı (Metin Bostancıoğlu). İşte onun döneminde, Talim ve Terbiye Kurulu birçok kelimenin ders kitaplarında kullanılmasını yasakladı. Bizim tesbitimize göre, bu kanundışı iş şöyle yapılıyordu:

Talim ve Terbiye, ders kitabı, yardımcı ders kitabı, tavsiye kitap konusunda önlerine gelen kişileri çağırıyor ve sözlü olarak tebliğ ediyor: “Senin kitabında şu şu kelimeler var, bunları şunlarla değiştireceksin, yoksa kitabın geçmez!” Onlar da içleri kan ağlayarak, gereğini yapıyor! Yoksa ekmeklerinden olacaklar! Al parayı, ver kelimeyi! 

Resmiyete dökmeme, iz bırakmama esasına dayanan, tam işgal kuvvetleri uygulaması! Bu konu o zaman birkaç defa, Meclis’te dile getirildi. Bazı milletvekilleri yazılı soru önergesi verdi. Milli Eğitim Bakanı da 26.11.2001 tarihli yazıyla bunu cevapladı. Türkçede “inkâr yiğidin kalesidir” diye bir söz var. “Bakanlığımız, Türkçede halen kullanılmakta olan hiçbir sözcüğü yasaklamamıştır.” 

Demek ki bizim yasak olduğunu tesbit edebildiğimiz şu kelimeler türkçede halen kullanılmıyormuş: Asır, Bahtiyar, Câhil, Devir, Devre, Esir, Fakir, Felaket, Fert, Fiil, Fikir, Hakikat, Has, Hâtıra, Hatip, Hayat, Haysiyet, Hiciv, Hukuk, Hür, Hürriyet, Istırap, İdrak, İlim, İmla, İsim, İstiklâl, Kabiliyet, Kafiye (uyak), Kanun, Karakter, Kısım, Mâna, Mâzi, Medenî, Medeniyet, Mekân, Memleket, Meşhur, Mısra, Millet, Millî, Milliyetçi, Milliyetçilik, Muamele, Nakarat (kavuştak), Nakletmek, Nesil, Nesir, Nutuk, Örf, Sun’i, Şahıs, Şema (örgü), Şive (ağız), Tabiat, Tabiî, Tasvir, Tavsiye, Tecrübe, Teferruat, Tenkid, Terbiye, teşkilat, Unsur, Vasıf, Vasıta, Vatan, Vezin…

O günlerde aynı bakan Hürriyet’te, bir haber yayınlattı. İşte o haberde şöyle deniyor: “Eğitimde çığır açacak bir reformun temelini, batı ve doğu dillerinden yabancı kökenli sözcüklerin kullanımına yasak getirerek atan bakanlık”. “Şecaat arz ederken merd-i kıpti sirkatin söyler!” 

“Batı ve doğu dillerinden yabancı kökenli kelimelerin!” denildiğine bakmayın, hiçbir batı dilinden gelen kelime yasaklanmamış ama, bizim bin yıllık kelimelerimiz, artık her şeyiyle bizim olmuş kelimeler yasaklanmış. O zaman bu bakanın yalanını ortaya çıkarmak için işin peşine düştük. Meğer bu konuda bir genelge varmış. Yasak 24 Ağustos 2001 tarihli genelgeye dayanıyormuş! Sonunda bu yazıya da ulaştık!

Aradan neredeyse 20 yıl geçti, bugünkü Millî Eğitim bakanımız “gençlerimiz Yunusların, Karacaoğlanların, Bâkilerin, Fuzulilerin, Mehmed Âkiflerin, Yahya Kemallerin, Ziya Gökalplerin diliyle konuşacak” diyor…

Buna ancak seviniriz. Fakat tecrübelerimiz şunu gösteriyor ki, Bakanlığın bürokrasisi kendi dilini dayatıyor ve türkçe öğretim sisteminde geriliyor.  
Yunusları, Karacaoğlanları, Bâkileri, Fuzulileri bir kenara bırakalım. Bunlar çoktan çocuklarımızın ulaşabildiği edebiyatçılarımız olmaktan çıkarıldı. Bu birinci safha idi. 2. Safhada ilk dönem Cumhuriyet edebiyatı gençler için anlaşılması güç bir alan haline geldi. Necip Fazıl’ı, Nazım’ı, Peyami Safa’yı, Tanpınar’ı, Kemal Tahir’i, Tarık Buğrayı kolaylıkla anlayamayan bir nesil yetişmeye başladı. Şimdi 3. Safhadayız.  Cumhuriyetin ikinci nesil edebiyatçıları da anlaşılmaz hâle geliyor…

Dil toprağımızı hızla kaybediyoruz. Toprağı aşındırılan, kelimeleri unutturulan ulu ağaçlar yavaş yavaş kuruyor! Bu erozyonu ancak eğitim sisteminde köklü tedbirler alarak durdurabiliriz!

23.06.2020 Karar

 
Etiketler: Dil, toprağını, kaybediyoruz!,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
14 Kasım 2020
Bir kitapla karşılaşmak
1072 Okunma.
03 Kasım 2020
Türkçe şiirle kurtulacak!
474 Okunma.
26 Ekim 2020
Büyük putun cilâsı dökülüyor!
383 Okunma.
20 Ekim 2020
Azerbaycan neden yalnız?
461 Okunma.
01 Ekim 2020
“Türkler müslüman değildir” diyen kâfirlerin buyruğuna girmiştir!
329 Okunma.
29 Eylül 2020
Yunanistan, Ermenistan ve İsrail üçgeni
378 Okunma.
31 Ağustos 2020
“Bülbül”ün öztürkçesi ne?
410 Okunma.
11 Ağustos 2020
İstanbul yüzleşmesi!
452 Okunma.
02 Ağustos 2020
Yunanistan’daki papaz, Ayasofya ile papaz olanlara tarih öğretiyor!
547 Okunma.
20 Temmuz 2020
Ayasofya ve Halife Ömer
473 Okunma.
13 Temmuz 2020
Ayasofya ve müslüman vakarı
512 Okunma.
20 Haziran 2020
Osmanlı Devleti’ni kim kurdu?
463 Okunma.
13 Haziran 2020
Ayasofya: Bir hükümranlık sınaması!
447 Okunma.
04 Haziran 2020
Yeni tanrımız: Hijyen!
560 Okunma.
16 Mayıs 2020
Türkçeyi gürültüye getirme bayramları!
607 Okunma.
21 Nisan 2020
Köyleri Ayarlama Enstitüsü!
783 Okunma.
06 Nisan 2020
Diyanet’ten tarafsızlık talep edenlere bakın!
600 Okunma.
30 Mart 2020
İzolasyona hayır!
735 Okunma.
26 Mart 2020
Türkçe Yûnus diye göründü!
952 Okunma.
25 Mart 2020
“Önlem”i alalım mı, satalım mı?
672 Okunma.
21 Mart 2020
Generalin Ölümü
570 Okunma.
05 Mart 2020
Bu yeni komşu “yabancımız” değil!
603 Okunma.
04 Mart 2020
Boş tepe...
979 Okunma.
02 Mart 2020
İşimiz gücümüz yok mu?
588 Okunma.
20 Şubat 2020
‘Gezi’yi hatırlamak
577 Okunma.
07 Şubat 2020
Âtıf Hoca’yı unutmamak…
691 Okunma.
21 Ocak 2020
Ecevitlerin sonuncusu…
560 Okunma.
13 Ocak 2020
Kültürde asıl mesele, medeniyet ufkunu kaybetmemek
656 Okunma.
08 Ocak 2020
Erzurum bahsi açılınca…
631 Okunma.
07 Ocak 2020
İlân edilmemiş savaşın ilânına doğru mu?
695 Okunma.
06 Ocak 2020
İran ne yapar?
676 Okunma.
04 Ocak 2020
Aziziye sırf Erzurum hanımlarının bir kalkışması mıydı?
666 Okunma.
28 Aralık 2019
Erzurum’da iki sıcak gün
673 Okunma.
24 Aralık 2019
‘Beşlik simit’ten bugüne
598 Okunma.
11 Aralık 2019
Kendini ödüllendirmenin Nobel’i!
794 Okunma.
09 Aralık 2019
Ey efendi Paris’e git!
667 Okunma.
06 Aralık 2019
Antep’te acıkmak...
586 Okunma.
02 Aralık 2019
Türkçenin durumu üzerine aykırı sözler!
633 Okunma.
27 Kasım 2019
Kapanan tekkeler-Kapanmayan tekkeler
952 Okunma.
07 Kasım 2019
Bakanlık olmasa, milli eğitim yoluna girer mi?
686 Okunma.
19 Ekim 2019
Barış çığırtkanlığı!
642 Okunma.
24 Eylül 2019
ABD ile savaşta yeni safhaya doğru?
926 Okunma.
11 Eylül 2019
Güvenli bölge yahut Türkiye’nin ABD-İsrail sınırı
852 Okunma.
09 Eylül 2019
Kârisine Kitap Sualleri
724 Okunma.
04 Eylül 2019
Atatürkçülük ideoloji mi, kült mü?
709 Okunma.
02 Eylül 2019
Hutbede kimden bahsedelim?
751 Okunma.
27 Ağustos 2019
Kayyımın kayyumu!
619 Okunma.
22 Ağustos 2019
Tuna, Tuna yeşil Tuna! Attın beni tundan tuna!
771 Okunma.
02 Ağustos 2019
Yolunuz çimerlikten geçti mi?
880 Okunma.
23 Temmuz 2019
“Kıbrıs meselesi” mi dediniz?
736 Okunma.
03 Temmuz 2019
Muhasebeyi zamanında yapmak
673 Okunma.
26 Haziran 2019
Ben dememiştim!
1024 Okunma.
22 Mayıs 2019
Anadolu’dan önce Kudüs…
800 Okunma.
20 Mayıs 2019
Mescid-i Aksa’yı gördüm…
678 Okunma.
13 Mayıs 2019
Seçimden daha mühim şeyler
766 Okunma.
11 Mayıs 2019
Ramazanın eskisi yenisi
832 Okunma.
07 Mayıs 2019
Zor bir yazı
788 Okunma.
06 Mayıs 2019
Edebiyatın sayısalı!
635 Okunma.
27 Nisan 2019
“Batı medeniyeti” tasavvurumuzun çöküşü
829 Okunma.
22 Nisan 2019
Sonuç ve tepkiler
709 Okunma.
15 Nisan 2019
İstanbul nasıl kurtulur?
963 Okunma.
11 Nisan 2019
İsimler müşterek değil mi yoksa?
820 Okunma.
07 Nisan 2019
Oltu İslâm Şûrası: Aradan geçti yüz sene…
1257 Okunma.
04 Nisan 2019
Ankara’nın 2019 Seçim hatırası!
873 Okunma.
29 Mart 2019
Baharın kıyısında Erzurum
904 Okunma.
29 Mart 2019
Seçmen neyi seçer?
966 Okunma.
27 Mart 2019
Muhsin Yazıcıoğlu’nu siyaseten hatırlamak...
1008 Okunma.
25 Mart 2019
“İnkılâp tarihi”nin hüzünlü başlangıcı…
765 Okunma.
20 Mart 2019
Neyin tiryakisi olduk?
1012 Okunma.
12 Mart 2019
İstiklâl Marşı’nı değiştirmek!
983 Okunma.
05 Mart 2019
‘Kombin’in ‘konsolidasyon’u!
908 Okunma.
28 Şubat 2019
Başkanları kibir mahvedecek!
935 Okunma.
12 Şubat 2019
Alanya bu mevsimde iyi gelir!
1217 Okunma.
05 Şubat 2019
ŞEHRİ YÖNETMEK!
1142 Okunma.
04 Şubat 2019
Türkçe “manifesto”su!
980 Okunma.
29 Ocak 2019
Ankara’nın zor seçimi
1053 Okunma.
23 Ocak 2019
Atatürkçülük bitti, fakat ticareti zirvede!
1138 Okunma.
22 Ocak 2019
Uygarlar ve Uygurlar!
1129 Okunma.
15 Ocak 2019
Yüzüncü yılda ideolojik ‘gerçek’lere teslim olmamak
1183 Okunma.
10 Ocak 2019
Doğu Türkistan güllük gülistanlık!
1154 Okunma.
07 Ocak 2019
RTÜK beni icraya verecek!
1163 Okunma.
31 Aralık 2018
Suud’un dünya kültürel mirası!
1104 Okunma.
27 Aralık 2018
Kahraman ırkıma yok izmihlâl!
1159 Okunma.
25 Aralık 2018
Âkif, Abdülhamid ve İttihatçılar
1216 Okunma.
21 Aralık 2018
100 Temel’e sevinsek mi, üzülsek mi?
1117 Okunma.
16 Aralık 2018
Destur, Dedem Korkud!
1229 Okunma.
06 Aralık 2018
Medeniyet diline şapka çıkarmak!
1160 Okunma.
04 Aralık 2018
Kadının adı çok!
1198 Okunma.
27 Kasım 2018
Şehirlerin kimyası ne zaman bozuldu?
1280 Okunma.
26 Kasım 2018
Heykel kırmak yahut öpmek!
1148 Okunma.
23 Kasım 2018
İstersen bin var hacca...
1124 Okunma.
19 Kasım 2018
Yâremi bildim yârimden imiş!
1098 Okunma.
14 Kasım 2018
Yatay talimatlar, dikey uygulamalar!
1310 Okunma.
04 Ekim 2018
Vatandaş Türkçe bilmek zorunda değil!
2199 Okunma.
02 Ekim 2018
İttihad-ı İslâmdan islâmcılığa
1234 Okunma.
25 Eylül 2018
‘Teknofest’ten sonra ‘linguafest’!
1307 Okunma.
25 Eylül 2018
Yorgunum dostlar!
1238 Okunma.
13 Eylül 2018
Gençken yazmak, yazarak genç kalmak
1554 Okunma.
10 Eylül 2018
Makam aracı mı, araç makamı mı?
1416 Okunma.
05 Eylül 2018
Dön baba dönelim!
1314 Okunma.
15 Ağustos 2018
Savaş ABD ile!
2088 Okunma.
11 Ağustos 2018
ABD ile Savaş kapıda mı?
1562 Okunma.
03 Ağustos 2018
41 bin 281 sıfır!
1556 Okunma.
15 Temmuz 2018
Darbeye karşı “Türk refleksi”!
2070 Okunma.
04 Temmuz 2018
CHP Seçmeni: İttihatçılık ruhunda var!
1662 Okunma.
29 Haziran 2018
Askerliğin bedeli...
1534 Okunma.
25 Haziran 2018
Veyl galiplere!
1566 Okunma.
18 Haziran 2018
Suud ülkesinde ABD buyruğu dinî hükümlerin üstünde mi?
1432 Okunma.
12 Haziran 2018
“Erzurum’un, Erzurumlunun kadirşinaslığına, vefasına minnetarım”
1742 Okunma.
07 Haziran 2018
Âdil bir seçim olmayacak...
1512 Okunma.
05 Haziran 2018
Kudüs’ü konuşmak...
1538 Okunma.
31 Mayıs 2018
Seçimlerle ilgili otoritemiz var, dille ilgili yok!
1455 Okunma.
29 Mayıs 2018
Fethin yıldönümü dolayısıyla: Fetih cephesi, işgal cephesi!
1491 Okunma.
26 Mayıs 2018
Bizim aklımız ermez ekonomiye, faize!
1485 Okunma.
24 Mayıs 2018
“Millet Bahçesi” mümkün mü?
2144 Okunma.
15 Mayıs 2018
Kudüs konusunda gerçek düşman kim?
1617 Okunma.
12 Mayıs 2018
Nehir türküler!
1762 Okunma.
21 Nisan 2018
Amerika Türkiye sınırını nasıl koruyacak?
2080 Okunma.
02 Nisan 2018
Dinlediğimiz her türkü mankurtlaşmaya isyanımızdır!
1813 Okunma.
27 Mart 2018
Cengiz Aytmatov'un dünya literatürüne armağan ettiği kavram: Mankurtlaşma
1984 Okunma.
20 Mart 2018
Güzel adamdı Hasan Celâl Güzel!
1951 Okunma.
16 Mart 2018
İstiklâl Marşı’nı bestesinden kurtarmak
2290 Okunma.
05 Mart 2018
Afrin’de verilen “tam bağımsızlık” savaşı!
2349 Okunma.
26 Şubat 2018
GayriMüslim Türkiye’ye getirilmeli mi?
1700 Okunma.
19 Şubat 2018
Kemal Tahir, Nureddin Topçu ve Osman Turan’ı okudu mu?
1730 Okunma.
17 Şubat 2018
ABD boksuna karşı Osmanlı tokadı!
1446 Okunma.
12 Şubat 2018
Bunlar “hamakat benim karakterimdir” demek istiyorlar!
1750 Okunma.
09 Şubat 2018
Mütecaviz Amerika!
1676 Okunma.
05 Şubat 2018
Anıtkabir’e neden gitmem?
1699 Okunma.
03 Şubat 2018
Suriye’de Kuva-yı Milliye!
1567 Okunma.
27 Ocak 2018
Kadınlık ihtirasları anneliğe ve aileye mi, kariyere mi yönelecek?
1649 Okunma.
26 Ocak 2018
Gazilik meselesi
1709 Okunma.
23 Ocak 2018
Kadınları “adam” yerine koymamak!
1615 Okunma.
17 Ocak 2018
MHP Atsızcı mı?
1726 Okunma.
11 Ocak 2018
Milliyetin mayası ne?
1505 Okunma.
01 Ocak 2018
“Türkçenin şölenleri”nin çeyrek asrı...
1790 Okunma.
28 Aralık 2017
Terör baronundan yazar icad etmek!
1565 Okunma.
14 Aralık 2017
Doğu Kudüs/Batı Mekke!
1802 Okunma.
12 Aralık 2017
Köroğlu’nun Bolu’su!
1643 Okunma.
08 Aralık 2017
Gafil müslümanlara son çağrı: Umre gezilerinizi iptal edin!
2397 Okunma.
30 Kasım 2017
"Görüntü bombardımanı altında yaşamaya ve düşünmeye çalışıyoruz."
1791 Okunma.
22 Kasım 2017
NATO: Özür dileriz, ama gerçek düşmanımız sizsiniz!
1892 Okunma.
20 Kasım 2017
Araplar kendi haline bırakılsa, ortadoğuda bu dandik devletlerin hiç biri kalmaz!
1729 Okunma.
16 Kasım 2017
Neo-atatürkçülük veya işte meydan-ı cehalet!
1834 Okunma.
13 Kasım 2017
Sözlükle, kelimelerle hür ufuklara yürüyüş
1783 Okunma.
10 Kasım 2017
Atatürkçülük diriltilebilir mi?
1765 Okunma.
07 Kasım 2017
“Kur’an mucizeleri müzesi”
1953 Okunma.
03 Kasım 2017
Dil Kurumu’nu işe yaratmak!
1737 Okunma.
31 Ekim 2017
“Ankara köydü” masalını Melih Gökçek’ten dinlemek!
1806 Okunma.
30 Ekim 2017
Gecikmiş Bir İstifa
2100 Okunma.
10 Ekim 2017
Sivasla tanışıklığımızın 40. yılında
1914 Okunma.
05 Ekim 2017
Hacıyatmaz ve kaselisler
1830 Okunma.
29 Eylül 2017
Avara kasnak bir kurum: TDK!
1882 Okunma.
21 Eylül 2017
D. Mehmet Doğan: “Kâbe imamı”nın arkasında namaz kılmak caiz mi?
1893 Okunma.
Haber Yazılımı