Yazı Detayı
05 Ağustos 2018 - Pazar 22:57 Bu yazı 1410 kez okundu
 
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

İkinci Dünya Savaşı bitmiş, dünya yeni oluşan düzene alışırken Erzurum'da bundan nasibini almıştı.

1949 yılında temeli atılan Et Kombinasını Hayvan Hastanesi takip etmişti. Çünkü bölge hayvancılık merkeziydi. Numune Hastanesi yapılmış ve tüm bölgenin umudu olurken, Veterinerlik Müdürlüğü kurulmuş hayvan hastalıklarıyla mücadele başlamıştı.

Belki şaşıracaksınız ama 1950 yılında konserve fabrikası kurulmuş, üretime geçmiş, bunları Aziziye, Palandöken ve Polat Un fabrikaları takip etmiş, 1955 yılında Şeker Fabrikası'nın temelleri atılarak 11 ayda bitirilmiş, üreticilere muazzam bir kazanç alanı açılmıştı. 1953 yılında İmam Hatip Mektebi açılmış, bunu 1957 yılında Türkiye'nin 5. üniversitesi olan Atatürk Üniversitesi Erzurum için, Doğu için Türkiye için önemli bir bilim yuvası olarak hayata geçirilmişti.

1961 yılında Erzurum Eğitim Enstitüsü eğitim ve öğretime başlamış, bunu Yem Fabrikası, Süt Fabrikası takip etmişti. Aşkale, İspir, Oltu kömür işletmeleri özel sektör, müteşebbis Erzurumlu hemşerilerimiz tarafından işletmeye açılmıştı. 1962 yılında Yenişehir Üst Yolda Baltacıoğlulları Deri ve ayakkabı fabrikası açılırken Hasankale yolu üzerinde Pasinler Tuğla ve Kiremit Fabrikası kurulmuştur., Nazik çarşının üst kısmında Kasımoğlu ve  Ülke Bisküvi  fabrikası ile Tuzcuay ve Cihan Lastik ayakkabı fabrikaları üretime geçmiş, onlarca atölyede terziler elbise dikmeye devam etmişlerdi.

1969 yılında Yüksek İslam Enstitüsü Eğitime başlarken aynı yıl Aşkale Çimento Fabrikasının da temelleri atılmıştı. Sanayinin altında Biriket ve Kömür fabrikası artan ihtiyacı karşılamak için kurulmuş, Aşkale'de Daphan Un Fabrikası üretime geçmişti. Zirai Donatım Atölyeleri, Sümerbank atölyeleri şehir için değerli birer hazineydi.

1970 sonrası Birinci Organize Sanayi bölgesi kurulurken burada Efgün Makina, Dedebeyoğlu Kazan Fabrikası,  Uğur Saraciye fabrikası, Murat Plastik Fabrikası üretime geçmiş şehirde işsizlik problemine çare olmuşlardı.

1975 sonrasında Elektronik Sanayi Fabrikası, Tortum Yapağı Fabrikası, Tütün Fabrikası, Ergaz Sanayi işletmeleri, Tarım Aletleri Fabrikası, Doyasan Yağ Fabrikası, Kandillide kurulan  Tavukçuluk entegre Tesisleri, Turalıoğlu Saç Fabrikası şehre muazzam katma değer katmışlar ve iş isteyen herkes iş bulabilmişti.

Eğitim ve öğretime ait tesisler, okullaşma ve öğretmen açığının kapatılması konusunda ciddi yol alınmış, ortaokul ve liseler tüm ilçelere götürülmüştü. 1985 yılına kadar tüm köy ve mezralarda ilkokul binaları tamamlanmış böylece okul olmayan köy kalmamıştı.

TRT Radyosu sanatçı yetiştiren merkez olmuş Raci Alkır, Muharrem Akkuş, İlhami Kanber, Fuat Lehimler ve daha pek çok sanatçı yetişmişti. Spor bu yıllarda büyük gelişme göstermiş, amatör spor kulüpleri 3 Temmuz Stadında muhteşem maçlar yapmış, Kayak Kulübü sporcuları Türkiye birinciliklerine abone olmuş, boksta ise Dünya ve Avrupa derecelerini elde eden sporcular yetişmişti.

Büyük ve küçük baş hayvan varlığı giderek artmış 1980'lerde zirveye ulaşmıştı. Bunun sonunda özel sektör devreye girerek et kombinaları kurmuş, yurt dışına et ve et mamullerini ihraç ederek, ülkemize ciddi bir döviz kazandırmışlardı.

Tahıl üretimi özellikle yeşil mercimek üretimi bu yıllar zirve yapmış, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin depoları dolduğu gibi açık alanda bile tahıllar satın alınarak depolanmış, şeker pancarı, patates üretimi zirve yapmıştı.

Bu dönem gerek özel, gerek devlete ait bölge müdürlükleri şehrimizde kurulmuş, uzun yıllar Erzurum bölgenin üssü olmuştur. Ancak ne yazık ki 1990  sonrası bu genel müdürlüklerde birer ikişer şehrimizi terk etmiş, yine kaybeden Erzurum olmuştur.

Evet bütün bu gelişmeler 1985 yılına kadar sürmüş, ancak devamında fabrikaların bir bölümü kendiliğinden kapanırken bir bölümü de özelleştirme kapsamına alınmış, fabrikaları satın alanlar daha sonra bilmediğim nedenlerden dolayı alanlar tarafında çivileri bile sökülerek satılmış böylece  "Erzurum da Sanayi Olmaz" diye bir algı oluşturuldu. Ne yazık ki bu algı günümüzde artarak devam etmekte, Erzurum iş bulamayan gençler batıya gitmekte zımnen göç teşvik edilmektedir.

Bir zamanlar 450 000 ton üzerinde şeker pancarı işleyen Şeker Fabrikası da ne yazık ki ekim alanların daraltılması, destekleme primlerinin kaldırılması sonucu bölgede üretilen şeker pancarı dibe vurmuş, Tercan, Mercan ve Çayırlıda olmazsa işlenecek pancarda bulunamayacaktı. Bütün bu gelişmeler sonucu  en son satılan fabrikamız da  Erzurum Şeker Fabrikası olmuştur.

Özetle otuz kırk yıllık Erzurumun serencamı böyle olmuştu.

5 Ağustos 2018/ ERZURUM

 
Etiketler: ERZURUMUN, ALTIN, YILLARI(1948-1985),
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
145 Okunma.
15 Eylül 2020
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
97 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
287 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
215 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
186 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
214 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
246 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
143 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
310 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
164 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
309 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
305 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
229 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
678 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
323 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
441 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
474 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
319 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
259 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
448 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
415 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
517 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
292 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
377 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
368 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
574 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
380 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
621 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
547 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
479 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
783 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
550 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
472 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
487 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
512 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
464 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
408 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
433 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
881 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
495 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
680 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
717 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
558 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
481 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
622 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
557 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
518 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
553 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
620 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
635 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
667 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
709 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
683 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
652 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
528 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
818 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1103 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
917 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
833 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
858 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1492 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
867 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1443 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1178 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
954 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1063 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1369 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1370 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
998 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1281 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1104 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1150 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1556 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1492 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1455 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1163 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1338 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1298 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1084 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
1871 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1062 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1285 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1387 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1197 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1504 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1223 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1384 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
2768 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2072 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1401 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1588 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1231 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1386 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1575 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1438 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1736 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2287 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1688 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1778 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1621 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1590 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1505 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1637 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1458 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1479 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1465 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2094 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1786 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1670 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1588 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2070 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1596 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1647 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1706 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1590 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1605 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1691 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1791 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1689 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1683 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1524 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1714 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1783 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1838 Okunma.
Haber Yazılımı