Yazı Detayı
05 Ağustos 2018 - Pazar 22:57 Bu yazı 1587 kez okundu
 
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

İkinci Dünya Savaşı bitmiş, dünya yeni oluşan düzene alışırken Erzurum'da bundan nasibini almıştı.

1949 yılında temeli atılan Et Kombinasını Hayvan Hastanesi takip etmişti. Çünkü bölge hayvancılık merkeziydi. Numune Hastanesi yapılmış ve tüm bölgenin umudu olurken, Veterinerlik Müdürlüğü kurulmuş hayvan hastalıklarıyla mücadele başlamıştı.

Belki şaşıracaksınız ama 1950 yılında konserve fabrikası kurulmuş, üretime geçmiş, bunları Aziziye, Palandöken ve Polat Un fabrikaları takip etmiş, 1955 yılında Şeker Fabrikası'nın temelleri atılarak 11 ayda bitirilmiş, üreticilere muazzam bir kazanç alanı açılmıştı. 1953 yılında İmam Hatip Mektebi açılmış, bunu 1957 yılında Türkiye'nin 5. üniversitesi olan Atatürk Üniversitesi Erzurum için, Doğu için Türkiye için önemli bir bilim yuvası olarak hayata geçirilmişti.

1961 yılında Erzurum Eğitim Enstitüsü eğitim ve öğretime başlamış, bunu Yem Fabrikası, Süt Fabrikası takip etmişti. Aşkale, İspir, Oltu kömür işletmeleri özel sektör, müteşebbis Erzurumlu hemşerilerimiz tarafından işletmeye açılmıştı. 1962 yılında Yenişehir Üst Yolda Baltacıoğlulları Deri ve ayakkabı fabrikası açılırken Hasankale yolu üzerinde Pasinler Tuğla ve Kiremit Fabrikası kurulmuştur., Nazik çarşının üst kısmında Kasımoğlu ve  Ülke Bisküvi  fabrikası ile Tuzcuay ve Cihan Lastik ayakkabı fabrikaları üretime geçmiş, onlarca atölyede terziler elbise dikmeye devam etmişlerdi.

1969 yılında Yüksek İslam Enstitüsü Eğitime başlarken aynı yıl Aşkale Çimento Fabrikasının da temelleri atılmıştı. Sanayinin altında Biriket ve Kömür fabrikası artan ihtiyacı karşılamak için kurulmuş, Aşkale'de Daphan Un Fabrikası üretime geçmişti. Zirai Donatım Atölyeleri, Sümerbank atölyeleri şehir için değerli birer hazineydi.

1970 sonrası Birinci Organize Sanayi bölgesi kurulurken burada Efgün Makina, Dedebeyoğlu Kazan Fabrikası,  Uğur Saraciye fabrikası, Murat Plastik Fabrikası üretime geçmiş şehirde işsizlik problemine çare olmuşlardı.

1975 sonrasında Elektronik Sanayi Fabrikası, Tortum Yapağı Fabrikası, Tütün Fabrikası, Ergaz Sanayi işletmeleri, Tarım Aletleri Fabrikası, Doyasan Yağ Fabrikası, Kandillide kurulan  Tavukçuluk entegre Tesisleri, Turalıoğlu Saç Fabrikası şehre muazzam katma değer katmışlar ve iş isteyen herkes iş bulabilmişti.

Eğitim ve öğretime ait tesisler, okullaşma ve öğretmen açığının kapatılması konusunda ciddi yol alınmış, ortaokul ve liseler tüm ilçelere götürülmüştü. 1985 yılına kadar tüm köy ve mezralarda ilkokul binaları tamamlanmış böylece okul olmayan köy kalmamıştı.

TRT Radyosu sanatçı yetiştiren merkez olmuş Raci Alkır, Muharrem Akkuş, İlhami Kanber, Fuat Lehimler ve daha pek çok sanatçı yetişmişti. Spor bu yıllarda büyük gelişme göstermiş, amatör spor kulüpleri 3 Temmuz Stadında muhteşem maçlar yapmış, Kayak Kulübü sporcuları Türkiye birinciliklerine abone olmuş, boksta ise Dünya ve Avrupa derecelerini elde eden sporcular yetişmişti.

Büyük ve küçük baş hayvan varlığı giderek artmış 1980'lerde zirveye ulaşmıştı. Bunun sonunda özel sektör devreye girerek et kombinaları kurmuş, yurt dışına et ve et mamullerini ihraç ederek, ülkemize ciddi bir döviz kazandırmışlardı.

Tahıl üretimi özellikle yeşil mercimek üretimi bu yıllar zirve yapmış, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin depoları dolduğu gibi açık alanda bile tahıllar satın alınarak depolanmış, şeker pancarı, patates üretimi zirve yapmıştı.

Bu dönem gerek özel, gerek devlete ait bölge müdürlükleri şehrimizde kurulmuş, uzun yıllar Erzurum bölgenin üssü olmuştur. Ancak ne yazık ki 1990  sonrası bu genel müdürlüklerde birer ikişer şehrimizi terk etmiş, yine kaybeden Erzurum olmuştur.

Evet bütün bu gelişmeler 1985 yılına kadar sürmüş, ancak devamında fabrikaların bir bölümü kendiliğinden kapanırken bir bölümü de özelleştirme kapsamına alınmış, fabrikaları satın alanlar daha sonra bilmediğim nedenlerden dolayı alanlar tarafında çivileri bile sökülerek satılmış böylece  "Erzurum da Sanayi Olmaz" diye bir algı oluşturuldu. Ne yazık ki bu algı günümüzde artarak devam etmekte, Erzurum iş bulamayan gençler batıya gitmekte zımnen göç teşvik edilmektedir.

Bir zamanlar 450 000 ton üzerinde şeker pancarı işleyen Şeker Fabrikası da ne yazık ki ekim alanların daraltılması, destekleme primlerinin kaldırılması sonucu bölgede üretilen şeker pancarı dibe vurmuş, Tercan, Mercan ve Çayırlıda olmazsa işlenecek pancarda bulunamayacaktı. Bütün bu gelişmeler sonucu  en son satılan fabrikamız da  Erzurum Şeker Fabrikası olmuştur.

Özetle otuz kırk yıllık Erzurumun serencamı böyle olmuştu.

5 Ağustos 2018/ ERZURUM

 
Etiketler: ERZURUMUN, ALTIN, YILLARI(1948-1985),
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
27 Mart 2021
MİLLİ ŞUUR
263 Okunma.
08 Mart 2021
ANAMIN ŞAHSINDA TÜM KADINLARA
137 Okunma.
21 Şubat 2021
DR. MELİH ZEYNAL'IN HATIRASINA
148 Okunma.
15 Şubat 2021
ERZURUM BARLARININ YAŞAYAN DUAYENİ HAMİT YAVUZER
154 Okunma.
08 Şubat 2021
Erzurum'un yüz akı Doktor Sadık Yalçın
204 Okunma.
31 Ocak 2021
Hocam Bedir Avcı
255 Okunma.
24 Ocak 2021
SEVDASI ERZURUM OLAN MUZAFFER TAŞYÜREK
344 Okunma.
22 Ocak 2021
ERZURUM DERGİLERİNİN DUAYENİ NACİ ELMALI
223 Okunma.
10 Ocak 2021
ERZURUMUN YÜZAKI Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
316 Okunma.
03 Ocak 2021
VAKIF İNSAN ERDAL GÜZEL
325 Okunma.
28 Aralık 2020
ERZURUM’ DA SAVUNMA DUAYENİ SADRETTİN HAŞILOĞLU
276 Okunma.
29 Kasım 2020
YİĞİT YÜREKLİ, DADAŞ HAKKI MEZARARKALI HOCAMA
526 Okunma.
24 Kasım 2020
ERZURUM EĞİTİMİNE HİZMET ETMİŞ ÖĞRETMENLERİMİZ
359 Okunma.
15 Kasım 2020
1900-1955 YILLARI ARASINDA ERZURUM'UN DİN ADAMLARI
350 Okunma.
09 Kasım 2020
ERZURUM MÜFTÜLÜĞÜNE AÇIK MEKTUP
311 Okunma.
03 Kasım 2020
ÖLÜM VE YALNIZLIK
298 Okunma.
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
325 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
494 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
419 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
373 Okunma.
15 Eylül 2020
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
337 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
545 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
458 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
443 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
425 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
463 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
375 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
537 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
376 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
553 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
536 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
427 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
942 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
526 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
665 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
715 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
543 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
455 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
621 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
642 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
738 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
538 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
575 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
546 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
755 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
562 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
844 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
762 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
684 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
1079 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
729 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
649 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
702 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
752 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
652 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
649 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
705 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
1268 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
666 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
866 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
953 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
811 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
714 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
801 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
761 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
737 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
836 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
791 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
822 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
873 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
903 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
861 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
822 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
881 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
1099 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1328 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
1143 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
1028 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
1104 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1747 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
1048 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1637 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1371 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
1147 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1258 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1547 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1544 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1178 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1464 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1267 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1315 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1858 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1687 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1651 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1315 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1582 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1484 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1263 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
2059 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1209 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1467 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1560 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1395 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1687 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1425 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1586 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
3160 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2360 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1680 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1760 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1428 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1542 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1781 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1667 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1908 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2568 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1878 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1976 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1795 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1776 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1672 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1829 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1671 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1649 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1632 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2489 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1960 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1861 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1795 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2261 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1763 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1806 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1879 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1756 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1804 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1877 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1977 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1907 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1899 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1699 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1871 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
2039 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
2029 Okunma.
Haber Yazılımı