Yazı Detayı
15 Eylül 2020 - Salı 22:58 Bu yazı 289 kez okundu
 
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Çocukluğumda büyüklerimden şunu işittim...! Duydum....! Gördüm...! Uygulamaları hafızamda yer etti. Büyüklerim yerde kağıt gördüklerinde eğilerek alır, edeple katlar sonra köydeki duvarların deliklerine koyar, sakladılar.

Eğer üzerinde Arap harfleriyle yazılı kağıt ise edeple ele alınır, başa götürür, sonra insanların ulaşamayacağı yere düşüremeyeceği bir delikte saklanırdı. Hatta ağlayanlara bile rastladığımı söyleyebilirim.

Kağıt milletimizin hafızasında bu kadar kıymetliydi. Bu kıymet; Kelam-ı Kadim'in yazılmasından ileri geliyordu. Aslında o yıllarda her evde Kuran-ı Kerim yoktu. Olan Kuran-ı Kerimlerde gelin odalarında süslü işlemeli kanaviçe kaplar içinde ve insan boyundan yüksek yerlerde asılırdı. Çünkü Kuran-ı Kerimi hattatlar istinsah eder ve fiyatı 60-70 Reşat altınına satarlardı.

Evlerde daha çok Kıblegâhlar, bazı evlerde Süleyman Çelebi'nin Mevlidi orijinal metni yani eski yazıyla yazılmışları bulunurdu. Yine o yıllarda Nenemin veya nenelerimizin sandıklarının en altında bohçalanmış, bazı Osmanlıca belgeler vardı. Bunların ne olduğunu fazla bilemiyorum ama bir kısmının tapu senedi, bir kısmının askerlik terhis belgesi gibi evraklardı.

Erkekler kollarına "Mülk Suresinin" yazılı olduğu Pazubant dediğimiz pek çok sure ve ayetleri ile ailenin soy kütüğü gibi yazıların içinde bulunduğu süslü işlemeli kola takılan Hint kumaşına sarılı bir sanat eseri takardı.

Tabi birde ilkokul, ortaokul kitapları okula giden öğrencilerde vardı. 1960'larda kağıtla ilgili bilgilerim bu kadardı.

İnsanlık tarihi boyunca özellikle peygamberlere, nebilere Allah (C.C) tarafından gönderilen yazılı metinler vardı. Bunlara Suhuf ve Kitap deniyordu. İnsanlık ilk yazıyla, ilk kitapla böyle tanışmıştı. Milattan önce 4000 yıllarında Mısır'da yazı papirüslere yazılırken Babil'de Hammurabi kanunları tabletlere yazılmıştı. Yenisey boylarında Orhun kitabeleri taşlara nakşedilmişti.

Kesin nerede  ve ne zaman ortaya çıktığı bilinmese de Çin kağıt üretiminin ilk merkezi gibi görünmektedir. Özellikle Orta Asya ve Hint, ve Mısır'da  üretildiği hakkında bilgilere sahibiz.

Kağıt; ilk dönemlerde kenevir, keten parçaları, selüloz oranı yüksek lifli bitkiler balık ağları ve iplerinin büyük teknelerde su ile karıştırılarak, düzgün liflerden meydana gelen bir selüloz bulamacı elde edilinceye kadar çiğnenip, dövülmesi ile elde edilen bulamacın su ile karıştırılarak tahta kalıplar üzerine gerilen keten bez üzerine dökülerek elde edilmişti.

Bu üretim oldukça zor ve meşakkatlidir. Üretim azdır. Üretim az olunca kağıda herkesin ulaşması mümkün değildir. Bu nedenle okuma ve yazmaya etki eden faktörlerin başında gelmektedir. Mesela Osmanlı devrinde Ankara'da işçi gündeliğinin 10-12 akçe olduğu zaman bir deste Avrupa kağıdı 8 akçe, bir deste islambol kağıdı 4 akçe, 4 deste islambol kağıdı bir koyun fiyatına satılıyor olması bir gerçeği ifade ediyordu.....!

Osmanlıda kullanılan kağıtlar  büyük miktarda Hint Kağıdı, Adil Şahi Kağıdı, Semerkant Kağıdı, Buhara Kağıdı, Bağdadi Kağıt, Dımışki(Şam), Han Balık(Çin) kağıtları kullanılırken 18. yüzyıldan sonra Fransız, Alman ve İngiliz kağıtları piyasaya çıkmış, makineleşmeye bağlı olarak İngiliz kağıtları ucuz olduğundan piyasada en çok satılan olmuştu.

Evliya Çelebi "Piyale Daye Hatun  Caminin" bulunduğu yerde Bizans dönemine ait kağıt değirmeninin varlığından söz ederek buranın II. Beyazıt dönemine kadar varlığını sürdürdüğünü kayda geçmişti. Yine 15. yüzyıl başlarında Amasya'da, 1586-87 Şeriye Defterlerindeki kayıtlara göre Bursa'da kağıthanenin varlığı  konuyla ilgili malumat vermekteydi.

Osmanlıda uzun süre kağıt üretiminin olmadığı ancak Pamukkale'de bir kağıt değirmeninde kağıt üretildiği, Matbaanın Osmanlıya gelmesiyle birlikte İbrahim Müteferrika tarafından 1741 yılında Yalova'da ilk kağıt fabrikasını kurmuş, ustaları Polonya'dan getirmişti. Üretilen kağıt ihtiyacı karşılayamadığından önceleri doğudan alınan kağıt 1800'lerden sonra Fransa, Almanya gibi batıdan alınırken İzmir'de kağıt fabrikası kurulmuş fakat fiyatlara dayanamayınca kapanmış,  İngiltere'de kağıt üretiminin artmasıyla birlikte piyasaya büyük ölçüde İngilizler hakim olmuştu. Birinci Dünya Savaşı ve akabinde başlayan Kurtuluş Savaşı yıllarında kullanılan kağıt yurt dışından ithal edilmişti.

1922 yılında yurt dışına gönderilen Mehmet Ali Kağıtçının  1925 yılında mühendis olup geri dönmesiyle kağıt üretimi konusunda çalışmalar başlamış, ilk kağıt fabrikasının temelleri 16 Ağustos 1934 yılında İzmitte atılmış 1936 yılında üretime başlamıştı. 1944 yılında ikinci bir kağıt fabrikası üretime başlarken 1955 yılında üçüncü fabrika, 1970 Giresun Aksu, Zonguldak Çaycuma, 1971 yılnda Dalaman, 1979 yılında Afyon, 1981 yılında Balıkesir, 1984 yılında Akdeniz ve Kastamonu  fabrikaları üretime başlamış, ülkenin kağıt ihtiyacı iç imkânlardan karşılanır olmuştu.

Kağıt üretimi zamanla artmış, 2000 yılında 454.784 ton, 2001 yılnda 331.511 ton, 2002 yılında 268.289 ton ve 2003 yılında büüüüyük düşüş yaşanmış ve 91.289 ton kağıt üretilmişti. Sonra yok...!

1988 yılında çıkarılan bir kanunla Kağıt Fabrikaları özeleştirme kapsamına alınmış, fabrikaların satışları 2003-2005 yılları arasında tamamlanmış, ülkede özel sektöre ait çok az sayıda küçük çapta kağıt üreten fabrika kalmış, onlarda ihiyaca cevap veremeyince yurt dışından kağıt ithalatı yapılarak 15 yıldır ihtiyaçlar karşılanmaya devam etmektedir.

Kağıt sektörünün idaresi ve üretimini organize etmesi 1954 için kurulan SEKA 2004 yılında hükümetin kararıyla  görevine son verilmiş, böylece 50 yıllık kurum tarihe karışmış, böylece 83 milyonluk bir ülke kağıt ihtiyacında dışa bağımlı hale getirlmişti.

 

 

 

 

 

 
Etiketler: KAĞITÇILIĞIN, TARİHİ, VE, SEKA'NIN, KAPATILMASI,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
21 Şubat 2021
DR. MELİH ZEYNAL'IN HATIRASINA
94 Okunma.
15 Şubat 2021
ERZURUM BARLARININ YAŞAYAN DUAYENİ HAMİT YAVUZER
124 Okunma.
08 Şubat 2021
Erzurum'un yüz akı Doktor Sadık Yalçın
169 Okunma.
31 Ocak 2021
Hocam Bedir Avcı
201 Okunma.
24 Ocak 2021
SEVDASI ERZURUM OLAN MUZAFFER TAŞYÜREK
305 Okunma.
22 Ocak 2021
ERZURUM DERGİLERİNİN DUAYENİ NACİ ELMALI
197 Okunma.
10 Ocak 2021
ERZURUMUN YÜZAKI Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
274 Okunma.
03 Ocak 2021
VAKIF İNSAN ERDAL GÜZEL
286 Okunma.
28 Aralık 2020
ERZURUM’ DA SAVUNMA DUAYENİ SADRETTİN HAŞILOĞLU
213 Okunma.
29 Kasım 2020
YİĞİT YÜREKLİ, DADAŞ HAKKI MEZARARKALI HOCAMA
444 Okunma.
24 Kasım 2020
ERZURUM EĞİTİMİNE HİZMET ETMİŞ ÖĞRETMENLERİMİZ
317 Okunma.
15 Kasım 2020
1900-1955 YILLARI ARASINDA ERZURUM'UN DİN ADAMLARI
317 Okunma.
09 Kasım 2020
ERZURUM MÜFTÜLÜĞÜNE AÇIK MEKTUP
283 Okunma.
03 Kasım 2020
ÖLÜM VE YALNIZLIK
261 Okunma.
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
274 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
456 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
382 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
338 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
501 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
414 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
392 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
373 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
424 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
321 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
498 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
346 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
510 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
498 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
393 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
886 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
482 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
633 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
664 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
505 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
399 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
585 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
597 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
702 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
465 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
523 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
509 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
711 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
526 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
803 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
719 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
641 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
1024 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
693 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
621 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
662 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
687 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
610 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
607 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
631 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
1223 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
624 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
833 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
894 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
755 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
662 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
768 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
728 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
674 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
783 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
757 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
783 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
835 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
859 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
823 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
789 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
811 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
1046 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1291 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
1107 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
984 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
1064 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1712 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
1010 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1598 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1334 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
1106 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1220 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1516 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1510 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1134 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1431 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1229 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1275 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1776 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1651 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1605 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1284 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1528 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1447 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1225 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
2019 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1552 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1177 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1434 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1523 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1360 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1649 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1375 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1553 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
3120 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2279 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1616 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1722 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1388 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1509 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1743 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1624 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1866 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2445 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1846 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1932 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1747 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1735 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1636 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1787 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1632 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1612 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1596 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2375 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1926 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1827 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1760 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2223 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1726 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1765 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1838 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1721 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1749 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1843 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1940 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1842 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1827 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1655 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1835 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1976 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1974 Okunma.
Haber Yazılımı