Yazı Detayı
16 Ocak 2019 - Çarşamba 15:30 Bu yazı 1218 kez okundu
 
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Son günlerde Cumhurbaşkanımızın konuşmasıyla başlayan kenevir ekimi tartışmaları, Erzurum'un bu işe uygun olması, bölgeye getireceği artı değerler, unutulmuş olan geleneğin yeniden hayat bulmasını sağlayacaktır. Aşağıdaki yazı Erzurum'da konunun tarihsel sürecini değerlendiren özet bir bilgidir. Umarım ilgililer dikkate alır.

               Petrol ve Petro-Kimya ürünleri çıkmadan önce evler ve işyerleri kandillerle, mumlarla aydınlatılıyordu. Ham maddesi zegerek yani keten tohumu olan beziryağı kandillerin ana yakıtıydı. Ayrıca sıvı yağ olarak yemeklerde kullanılırdı.

              Değirmen taşlarından daha büyük taşlar kıranklanır, zegerek, keten taneleri ağır ağır oluktan akıtılırken mandalardan oluşan koşu takımı veya değirmenlerde olduğu gibi su kuvvetiyle taşlar döndürülerek ezilen keten tohumları (zegerek) tanelerinden beziryağı elde edilirdi. Üretilen yağlar satılır, alanlar yağı özellikle kandillerde sonra yazın hayvanların yaralanan bölgelerine merhem olarak sürer, böylece hastalıklı yerleri tedavi ederlerdi.  Ayrıca "Daphan ovasında" üretilen keten tohumu ve zegereklerin liflerinden kendirler yapılır, iplik haline getirilen kendir ise "mutaflar" tarafından  çuval yapımında kullanılırdı.

               Erzurum ve çevresinde 1873 Vilayet Salnamesinde toplam 23 bezirhane olduğu kayıtlardan anlaşılmakta olup bunlardan biri Erinkar köyünde Şahan Ağaya aitti. Şahan Ağadan sonra Ziyaettin Bey sonrasında Ali Paşa bey tarafından işletildi. 1900'lerin başında Şeref Bey beziryağı üreticisi olarak kayıtlara geçmişti. Ayrıca bezirhanelerden iki tanesi Dadaş Köyünde bulunmakta sahipleri ise Mehmet ve Hacı Hasan Bezirganoğlu idi. Ailenin Erzincan ve Gemerekte Bezirhaneleri vardı. Ürün mevsiminde o günkü şartlarda küpler veya fıçılarla Bezirhanelerdeki yağlar toplanır, İstanbul piyasasına satılırdı. Bir beziehaneTazegül köyünde bulunmakta ve taşları hala durmaktadır. Birinci dünya savaşıyla birlikte Bezirhaneler de kapanmıştır.

               Bezirhaneler geçmişte ekonomiye can veren fabrikalardı. Yıllar sonra petrol ve petrol üzünlerinin artması, elektriğin yaygın olarak kullanılması bezirhaneleri atıl duruma soktu. Özellikle 1950'lerden  sonra yetişen nesil, buraların ne olduğu görse dahi buraların neresi olduğunu bilemez oldular. Bu tür yapılar yıkılarak, kendi kaderine terk edili. Böylece yıkılmasına sebep olundu. Halbuki bezirhaneler tanıtılarak turizme açılmasa, kendir ekimine fırsat verilerek üretim yapılsa yeni neslimizin görmesi sağlanabilidiği gibi ekonomiyede katkısı olurdu.

                 Bezirhane aslında organik yağ fabrikalarıkasıydı. Elde edilen yağ, o yıllarda mutfaklarda kullanılmasının yanında sabun ve boya sanayinde de ham madde ve aydınlatmada kullanılmış olması tarihsellik açısından önemliydi. Ayrıca, dönemin veterinerleri tarafından yaralanan hayvanların iyileşmesinde merhem olarak kullanıldığı da kayıtlarda yer alması önemliydi. Kene, bit ve pire gibi haşerattan hayvanları korumak, yaralanan ayak parmaklarına merhem niyetiyle sürmek, yazın beziryağını  derilerine sürmek adetten gibiydi.

                 Beziryağı elde etmek için değirmen taşından büyük taşlar kullanılır, hayvan gücünden özellikle manda ve öküzler çift çift kullanılır,hammadde olarak zegerek kullanılırdı. Değirmen taşı gibi taşın ortasında delik bulunur zegerek taneleri buradan dökülür alt taraftaki olukdan sıvı halde bezir yağı kazanlara akıtılır buradan isteyene satılırdı.

Bunun yanında havayı temizlemesi, tabiatı kirletmemesi, çevre dostu olması, kağıt sanyinde kulanılacak olmasıda atrı bir değer oluşturmaktadır.

Umarım Sayın Cumhurbaşkanımızın  sözleri hayat bulur, yeni bir ekonomik kaynağa kavuşmuş oluruz.

 
Etiketler: KENEVİR, EKİMİNDEN, BEZİRHANELERE, ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
15 Kasım 2020
1900-1955 YILLARI ARASINDA ERZURUM'UN DİN ADAMLARI
176 Okunma.
09 Kasım 2020
ERZURUM MÜFTÜLÜĞÜNE AÇIK MEKTUP
156 Okunma.
03 Kasım 2020
ÖLÜM VE YALNIZLIK
140 Okunma.
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
161 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
277 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
274 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
222 Okunma.
15 Eylül 2020
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
162 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
342 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
307 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
245 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
253 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
285 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
195 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
365 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
216 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
367 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
361 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
279 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
755 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
368 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
510 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
532 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
376 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
306 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
486 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
460 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
575 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
338 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
421 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
402 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
613 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
437 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
689 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
606 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
525 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
872 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
590 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
508 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
547 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
559 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
511 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
449 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
477 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
923 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
538 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
722 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
768 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
608 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
524 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
672 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
609 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
557 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
598 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
661 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
675 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
723 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
757 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
719 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
697 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
583 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
865 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1151 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
986 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
876 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
916 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1558 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
909 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1485 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
990 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1100 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1410 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1410 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1036 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1324 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1140 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1186 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1639 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1534 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1498 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1201 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1387 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1333 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1123 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
1916 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1460 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1092 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1325 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1436 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1243 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1550 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1267 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1432 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
2876 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2114 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1443 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1635 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1274 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1425 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1626 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1496 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1776 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2336 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1741 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1827 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1655 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1638 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1543 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1681 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1505 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1519 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1504 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2178 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1823 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1715 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1646 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2115 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1631 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1683 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1745 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1624 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1645 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1734 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1832 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1725 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1735 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1566 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1744 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1830 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1880 Okunma.
Haber Yazılımı