Yazı Detayı
07 Aralık 2017 - Perşembe 17:02 Bu yazı 1824 kez okundu
 
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Vakıflar Genel Müdürlüğü her yıl mayıs aynın ikinci haftasında bir konu belirliyor ve o hafta etkinliklerinide bu programa göre yürütüyor. Bu yılki konda Kudüs ve Mescidi Aksa iidi. Minyatür eserleri yapmakla ünlenmiş Erzurumlu sanatçı Doğan Hattatoğlu tarafından yapılan Beyt'ül Haram(Kabe), Mescid-i Nebevi Ve Mescidi Aksa'ını maketlerinin bulunduğu Ulucamide  konuyu anlatmask için kısa bir yazı kaleme aldım. Umarım faydalı olur. Uzak Mescit anlamına gelen Mescidi Aksa olarak anılması Mekekye uzak olmasından kaynaklanmıştır.

 

Kudüs üç kutsal dinin ortak mekanı olup, tarihsel süreçte Beyt-ül makdis veya Beyt-ül mukaddes adı ile uzun asırlar anılmıştır. Binanın inşaatına Hz Davut Aleyhisselam başlamasına karşılık vefat edince Hz. Süleyman Aleyhisselam tarafından  yedi yılda bitirilmiştir. Önce 12 mahalleli şehir inşa etmiş, bilahare "Süleyman Mabedi" diye de anılan  Mescidi Aksa'yı inşa ettirmiştir. Rivayetlere göre Cinlerden tutun Fenikelilere kadar işi bilen insanlar çalışmıştır. Uzaktan bakıldığında altın parçası gibi parlayan görenleri hayran bırakan bu mescide Beyt-ül Makdis adı verilmiştir.

Hz Musa'dan beri içinde Tevrat bulunan "Ahid Sandığı" veya "Tabut-i Sekine'yi" Süleyman Mabedi'nin içine koydular. Bu durum Babilliler tarafından Kudüs'ün alınmasına kadar sürdü. Daha sonra Keyhüsrev Mescidi Aksa'yı tamir ettirdiyse de  M.S 70 yılında Romalılar şehri yok ettiler, ancak Milattan sonra  123 yılında Bizanslılar  Mescidi onarıp adına "İlya" dediler.

Hz İsa bu mekanlarda doğmuş, büyümüş ve İseviliği bu mekanda anlatmaya başlamıştır. Hıristiyanların ilk devirlerde geçen acı olaylarıda bu coğrafyada vukua gelmiştir. Kudüs hem Museviler, hem İseviler için önemlidir.

Müslümanların ilk kıblesi yine Kudüs olmuş, Peygamberimiz Miraç gecesinde Burak adlı bir vasıtayla  buraya gelmiş, bütün peygamberlere burada namaz kıldırmış, Muallak taşı üzerinden Semaya çıkması  bu Mescit de gerçekleşmiştir.

Bu nedenle Peygamberimiz  bir ifadelerinde "yalnız üç mescide ziyaret için gidilir" demekle bunları ifade etmiştir. Mescidi Aksa Hicretin gerçekleşmesinden 16 ay sonra Müslümanların kıblesi olmuş, akabinde "Kabe" için gelen ilahi emirle Müslümanların  yeni kıblesi olmuştur.

638 tarihinde İslam orduları Kudüs'ü Feth etmiş, Hz Ömer gelerek Namaz kılmış, pislikleri temizletmiş, kiliselere dokunulmaması emrini vermiştir. Halifeler, Emeviler, Ababsiler, Memlükler ve Osmanlılar Mescidi Aksa'nın her şeyi ile ilgilenmiş, 1917 yılına kadar bu gelenek devam etmiştir.

Muaviye bin Ebi Süfyan, Abdulmelik Bin Mervan, Ömer İbn Abdulaziz Mescidi Aksa'yı ziyaret etmiş, Halife Abdulmelik Bin Mervan Mescidi Aksa'nın yanına Kubbetüs Sahra'yı yaptırmıştı. Zelzeleler sonucu tahrip olan Mescidi Aksa'yı Emevi Halifesi El Velid bugünkü haline benzeyen şekliyle yaptırmış, Abbasiler de bakım ve tamirlere devam etmişlerdi.

Mescidin kıble karşısındaki kuzey tarafında 15 kapı vardır. Orta kapı altın kaplı olan tunçtan yapılmış, yanlarında yedi ve on kapı daha vardır. Son cemaat yerinde revaklarında bulunduğu  Mescid 280 mermer sütuna dayanan revakların taşıdığı bir dam ile örtülüdür.

Kubbet-üs Sahra Mescidi veya Ömer Mescidi kıble tarafında  olup yön belirtmeleriyle maruftur.

1099 yılında haçlılar yıktılar kiliseye çevirdiler, haç astılar,  Selahaddin-i Eyyubi 1187 tarihinde tekrar şehri geri alarak  haçları ortadan kaldırıp sski haline getirmiş, bir de mihrap yaptırmıştı. Mihrabın iki yanında pencereler açılmış, ilerleyen yıllar bir tahta minare ilave edilmişti.

Bu sürede pek çok alimin yetişmesi sağlanmış, en son tamiri  Osmanlılar yaptırmıştı. 1517 yılında Yavuz Sultan Selim Kudüsü Feth edince 12.000 şamdan yaktırmış, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Mescidi Aksa ve Kubbetüs sahra yeniden tamir ve tezyin edilmişti.

Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru 1917 yılında İngiliz askerleri ve kumandanları General Allanbey Kudüs düşünce doğruca Selahattin Eyyubi'nin mezarına girmiş, saygısızca mezarı tekmelemiş, tehditler savurmuştu. Halbuki bu olayda sözde müttefikimiz olan Almanlar'da tüm Hıristiyanlar gibi bayram yapmıştı.

1917 yılında Kudüs'ün kaderi belirlenmiş, 1948 yılında kurulan İsrail devletinin bir bölümü sınırları içinde kalmış, 1967 Arap-İsrail savaşında  Yahudiler Mescidi Aksanın tamamını işgal etmiştir. 1969 yılında Avusturyalı fanatik Yahudi tarafından Mihrap tarafı yakılmıştır. Bugün ise Mescidi Aksa kaderine terk edilmiş bir vaziyettedir.

Zeytin dağı tarafında 72 sahabe kabri yanında dönemimin mimar ve mühendislerinin ve Müslümanların kabirleri bulunmaktadır. Tevbe kapısının olduğu yerde Hz. Davud'un (As) tevbesi kabul edilmiş olduğu rivayetler arasındadır. Surlar Kanuni döneminde Lala Mustafa Paşa Tarafından Memlük mimarı Muhammed Çelebi El Nakakş'a yaptırılmıştır. 4 Kilometredir. Gavanima Minaresi En uzun minaredir. Kaytbay Sebili gerçek sebil olup asırlarca hizmet vermiştir.Memlük Sultanı Eşref İnal tarafından yaptırılmış 1453-61 ayrıca Kadı Burhanettin yaz minberi bulunmaktadır. Kubbetüs sahra 144 dönüm üzerine kuruludur. Bunların dışında,  Zincir Kubbesi, Miraç Kubbesi, Ruhlar Kubbesi, Hızır Kubbesi, Nahiv Kubbesi, Ahmet Paşa Medresesi, Nebi Mihrabı ve Mescid aksa avlusu bulunmaktadır. Miraç kubbesi peygamberimizin göğe yükseldiği yerde, Nebi Kubbesi Peygamberlere namaz kıldırdığı yerde, Burak Mescidi miraç yolculuğunda Burak'ın bağlandığı yerde,  Zincir mescidi ise 685'lerde Halife Mervan tarafından yaptırılmıştı.

Muallak kayası veya taşı olarak bilinen taş ta burada bulunmakta olup Kubbetüs Sahra 691 yılında Halife Abdulmelik İbn Mervan tarafından yaptırılmıştır. 1992 yılında Ürdün kralı tarafından altın kaplatılmıştır. Yine Aksa Cami 705 yılında yaptırılmıştır.

 
Etiketler: Kudüs, ve, Mescid-i, Aksa'nın, Kısa, Tarihçesi,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
15 Kasım 2020
1900-1955 YILLARI ARASINDA ERZURUM'UN DİN ADAMLARI
176 Okunma.
09 Kasım 2020
ERZURUM MÜFTÜLÜĞÜNE AÇIK MEKTUP
156 Okunma.
03 Kasım 2020
ÖLÜM VE YALNIZLIK
140 Okunma.
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
161 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
277 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
274 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
222 Okunma.
15 Eylül 2020
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
162 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
342 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
307 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
245 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
253 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
285 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
195 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
365 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
216 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
367 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
361 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
279 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
755 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
368 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
510 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
532 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
376 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
306 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
487 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
460 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
575 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
338 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
421 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
402 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
613 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
437 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
690 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
606 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
525 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
872 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
590 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
508 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
547 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
559 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
511 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
449 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
477 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
923 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
538 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
723 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
768 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
608 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
524 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
672 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
609 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
557 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
599 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
661 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
675 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
723 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
757 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
719 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
697 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
583 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
865 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1151 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
986 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
876 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
916 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1559 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
909 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1485 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1218 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
990 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1100 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1410 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1410 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1036 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1324 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1140 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1186 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1639 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1534 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1498 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1201 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1387 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1333 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1123 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
1916 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1460 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1092 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1325 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1436 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1243 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1550 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1268 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1432 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
2876 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2114 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1443 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1635 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1274 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1425 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1626 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1496 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1776 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2336 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1741 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1827 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1655 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1638 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1544 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1681 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1505 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1519 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1504 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2178 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1715 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1646 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2116 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1631 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1683 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1745 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1624 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1646 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1734 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1832 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1725 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1735 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1566 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1744 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1830 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1880 Okunma.
Haber Yazılımı