Yazı Detayı
07 Aralık 2017 - Perşembe 17:02 Bu yazı 1928 kez okundu
 
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Vakıflar Genel Müdürlüğü her yıl mayıs aynın ikinci haftasında bir konu belirliyor ve o hafta etkinliklerinide bu programa göre yürütüyor. Bu yılki konda Kudüs ve Mescidi Aksa iidi. Minyatür eserleri yapmakla ünlenmiş Erzurumlu sanatçı Doğan Hattatoğlu tarafından yapılan Beyt'ül Haram(Kabe), Mescid-i Nebevi Ve Mescidi Aksa'ını maketlerinin bulunduğu Ulucamide  konuyu anlatmask için kısa bir yazı kaleme aldım. Umarım faydalı olur. Uzak Mescit anlamına gelen Mescidi Aksa olarak anılması Mekekye uzak olmasından kaynaklanmıştır.

 

Kudüs üç kutsal dinin ortak mekanı olup, tarihsel süreçte Beyt-ül makdis veya Beyt-ül mukaddes adı ile uzun asırlar anılmıştır. Binanın inşaatına Hz Davut Aleyhisselam başlamasına karşılık vefat edince Hz. Süleyman Aleyhisselam tarafından  yedi yılda bitirilmiştir. Önce 12 mahalleli şehir inşa etmiş, bilahare "Süleyman Mabedi" diye de anılan  Mescidi Aksa'yı inşa ettirmiştir. Rivayetlere göre Cinlerden tutun Fenikelilere kadar işi bilen insanlar çalışmıştır. Uzaktan bakıldığında altın parçası gibi parlayan görenleri hayran bırakan bu mescide Beyt-ül Makdis adı verilmiştir.

Hz Musa'dan beri içinde Tevrat bulunan "Ahid Sandığı" veya "Tabut-i Sekine'yi" Süleyman Mabedi'nin içine koydular. Bu durum Babilliler tarafından Kudüs'ün alınmasına kadar sürdü. Daha sonra Keyhüsrev Mescidi Aksa'yı tamir ettirdiyse de  M.S 70 yılında Romalılar şehri yok ettiler, ancak Milattan sonra  123 yılında Bizanslılar  Mescidi onarıp adına "İlya" dediler.

Hz İsa bu mekanlarda doğmuş, büyümüş ve İseviliği bu mekanda anlatmaya başlamıştır. Hıristiyanların ilk devirlerde geçen acı olaylarıda bu coğrafyada vukua gelmiştir. Kudüs hem Museviler, hem İseviler için önemlidir.

Müslümanların ilk kıblesi yine Kudüs olmuş, Peygamberimiz Miraç gecesinde Burak adlı bir vasıtayla  buraya gelmiş, bütün peygamberlere burada namaz kıldırmış, Muallak taşı üzerinden Semaya çıkması  bu Mescit de gerçekleşmiştir.

Bu nedenle Peygamberimiz  bir ifadelerinde "yalnız üç mescide ziyaret için gidilir" demekle bunları ifade etmiştir. Mescidi Aksa Hicretin gerçekleşmesinden 16 ay sonra Müslümanların kıblesi olmuş, akabinde "Kabe" için gelen ilahi emirle Müslümanların  yeni kıblesi olmuştur.

638 tarihinde İslam orduları Kudüs'ü Feth etmiş, Hz Ömer gelerek Namaz kılmış, pislikleri temizletmiş, kiliselere dokunulmaması emrini vermiştir. Halifeler, Emeviler, Ababsiler, Memlükler ve Osmanlılar Mescidi Aksa'nın her şeyi ile ilgilenmiş, 1917 yılına kadar bu gelenek devam etmiştir.

Muaviye bin Ebi Süfyan, Abdulmelik Bin Mervan, Ömer İbn Abdulaziz Mescidi Aksa'yı ziyaret etmiş, Halife Abdulmelik Bin Mervan Mescidi Aksa'nın yanına Kubbetüs Sahra'yı yaptırmıştı. Zelzeleler sonucu tahrip olan Mescidi Aksa'yı Emevi Halifesi El Velid bugünkü haline benzeyen şekliyle yaptırmış, Abbasiler de bakım ve tamirlere devam etmişlerdi.

Mescidin kıble karşısındaki kuzey tarafında 15 kapı vardır. Orta kapı altın kaplı olan tunçtan yapılmış, yanlarında yedi ve on kapı daha vardır. Son cemaat yerinde revaklarında bulunduğu  Mescid 280 mermer sütuna dayanan revakların taşıdığı bir dam ile örtülüdür.

Kubbet-üs Sahra Mescidi veya Ömer Mescidi kıble tarafında  olup yön belirtmeleriyle maruftur.

1099 yılında haçlılar yıktılar kiliseye çevirdiler, haç astılar,  Selahaddin-i Eyyubi 1187 tarihinde tekrar şehri geri alarak  haçları ortadan kaldırıp sski haline getirmiş, bir de mihrap yaptırmıştı. Mihrabın iki yanında pencereler açılmış, ilerleyen yıllar bir tahta minare ilave edilmişti.

Bu sürede pek çok alimin yetişmesi sağlanmış, en son tamiri  Osmanlılar yaptırmıştı. 1517 yılında Yavuz Sultan Selim Kudüsü Feth edince 12.000 şamdan yaktırmış, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Mescidi Aksa ve Kubbetüs sahra yeniden tamir ve tezyin edilmişti.

Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru 1917 yılında İngiliz askerleri ve kumandanları General Allanbey Kudüs düşünce doğruca Selahattin Eyyubi'nin mezarına girmiş, saygısızca mezarı tekmelemiş, tehditler savurmuştu. Halbuki bu olayda sözde müttefikimiz olan Almanlar'da tüm Hıristiyanlar gibi bayram yapmıştı.

1917 yılında Kudüs'ün kaderi belirlenmiş, 1948 yılında kurulan İsrail devletinin bir bölümü sınırları içinde kalmış, 1967 Arap-İsrail savaşında  Yahudiler Mescidi Aksanın tamamını işgal etmiştir. 1969 yılında Avusturyalı fanatik Yahudi tarafından Mihrap tarafı yakılmıştır. Bugün ise Mescidi Aksa kaderine terk edilmiş bir vaziyettedir.

Zeytin dağı tarafında 72 sahabe kabri yanında dönemimin mimar ve mühendislerinin ve Müslümanların kabirleri bulunmaktadır. Tevbe kapısının olduğu yerde Hz. Davud'un (As) tevbesi kabul edilmiş olduğu rivayetler arasındadır. Surlar Kanuni döneminde Lala Mustafa Paşa Tarafından Memlük mimarı Muhammed Çelebi El Nakakş'a yaptırılmıştır. 4 Kilometredir. Gavanima Minaresi En uzun minaredir. Kaytbay Sebili gerçek sebil olup asırlarca hizmet vermiştir.Memlük Sultanı Eşref İnal tarafından yaptırılmış 1453-61 ayrıca Kadı Burhanettin yaz minberi bulunmaktadır. Kubbetüs sahra 144 dönüm üzerine kuruludur. Bunların dışında,  Zincir Kubbesi, Miraç Kubbesi, Ruhlar Kubbesi, Hızır Kubbesi, Nahiv Kubbesi, Ahmet Paşa Medresesi, Nebi Mihrabı ve Mescid aksa avlusu bulunmaktadır. Miraç kubbesi peygamberimizin göğe yükseldiği yerde, Nebi Kubbesi Peygamberlere namaz kıldırdığı yerde, Burak Mescidi miraç yolculuğunda Burak'ın bağlandığı yerde,  Zincir mescidi ise 685'lerde Halife Mervan tarafından yaptırılmıştı.

Muallak kayası veya taşı olarak bilinen taş ta burada bulunmakta olup Kubbetüs Sahra 691 yılında Halife Abdulmelik İbn Mervan tarafından yaptırılmıştır. 1992 yılında Ürdün kralı tarafından altın kaplatılmıştır. Yine Aksa Cami 705 yılında yaptırılmıştır.

 
Etiketler: Kudüs, ve, Mescid-i, Aksa'nın, Kısa, Tarihçesi,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
21 Şubat 2021
DR. MELİH ZEYNAL'IN HATIRASINA
94 Okunma.
15 Şubat 2021
ERZURUM BARLARININ YAŞAYAN DUAYENİ HAMİT YAVUZER
125 Okunma.
08 Şubat 2021
Erzurum'un yüz akı Doktor Sadık Yalçın
169 Okunma.
31 Ocak 2021
Hocam Bedir Avcı
201 Okunma.
24 Ocak 2021
SEVDASI ERZURUM OLAN MUZAFFER TAŞYÜREK
305 Okunma.
22 Ocak 2021
ERZURUM DERGİLERİNİN DUAYENİ NACİ ELMALI
197 Okunma.
10 Ocak 2021
ERZURUMUN YÜZAKI Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
277 Okunma.
03 Ocak 2021
VAKIF İNSAN ERDAL GÜZEL
289 Okunma.
28 Aralık 2020
ERZURUM’ DA SAVUNMA DUAYENİ SADRETTİN HAŞILOĞLU
216 Okunma.
29 Kasım 2020
YİĞİT YÜREKLİ, DADAŞ HAKKI MEZARARKALI HOCAMA
444 Okunma.
24 Kasım 2020
ERZURUM EĞİTİMİNE HİZMET ETMİŞ ÖĞRETMENLERİMİZ
317 Okunma.
15 Kasım 2020
1900-1955 YILLARI ARASINDA ERZURUM'UN DİN ADAMLARI
320 Okunma.
09 Kasım 2020
ERZURUM MÜFTÜLÜĞÜNE AÇIK MEKTUP
283 Okunma.
03 Kasım 2020
ÖLÜM VE YALNIZLIK
261 Okunma.
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
275 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
457 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
383 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
338 Okunma.
15 Eylül 2020
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
292 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
505 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
415 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
393 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
373 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
424 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
321 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
498 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
346 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
510 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
498 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
394 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
886 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
482 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
636 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
668 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
505 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
400 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
586 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
597 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
703 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
465 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
526 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
509 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
711 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
526 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
804 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
720 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
641 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
1024 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
693 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
621 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
662 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
687 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
613 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
610 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
631 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
1223 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
625 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
833 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
894 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
755 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
663 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
768 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
728 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
674 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
783 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
758 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
784 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
835 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
862 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
823 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
790 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
814 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
1046 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1291 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
1107 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
987 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
1065 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1712 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
1011 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1599 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1338 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
1106 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1220 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1516 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1511 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1138 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1431 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1231 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1275 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1776 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1651 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1606 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1285 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1528 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1450 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1225 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
2023 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1552 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1177 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1435 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1524 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1360 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1650 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1376 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1554 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
3122 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2279 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1616 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1722 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1392 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1509 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1743 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1624 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1868 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2445 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1846 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1934 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1747 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1736 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1637 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1787 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1633 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1613 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1596 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2375 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1827 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1761 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2223 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1726 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1766 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1840 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1721 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1750 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1843 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1940 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1843 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1828 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1656 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1835 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1977 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1975 Okunma.
Haber Yazılımı