Yazı Detayı
30 Temmuz 2018 - Pazartesi 00:42 Bu yazı 1218 kez okundu
 
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Osmanlıda devlet yönetimine hâkim başlıca güçler şunlardır. Saray, Seyfiye, Kalemiye, ilmiye. Bu gün bunları şöyle sıralayabiliriz. Saray, bürokrasi ve aydınlar. Sarayın devlet yönetimindeki etkisini izaha gerek yok. Seyfiye ve kalemiye, ya doğrudan saray tarafından maaşlı ve ücreti ödenen kişilerden veya bir devlet mülkünün nemasından faydalanan kişilerden oluşur. Kısaca bürokrasi, doğrudan veya dolaylı olarak devlet hazinesinden geçinendir.

Devletin kuruluşundan yükselmesine kadar geçen sürede bunların sayısının artmadığı veya minimum kaldığı, duraklama ve gerilemeyle birlikte sayılarının hızla arttığı görülür.(Koçi Bey Risalesinde bu olay örneklerle anlatılmaktadır)

Tarihçiler tarafından kabul edilen görüşe göre yeniçeri ocağının yozlaşıp bozulması bu artışla başlamıştır. Bu tüm Osmanlı bürokrasisine teşmil edilebilir. 17 asırda devletin kontrol ettiği sahanın artmasına karşılık bu bölgelerdeki azalan otoritesi beraberinde çürümeyi ve çözülüşü de getirmiştir. Kapı kullarının artmasına karşılık kalitede o oranda azalmıştır.

Yükselme döneminde zaferlerin esasını teşkil eden bu güçler, gerileme dönemimde; mağlubiyetlerin baş sebebi olmuştur. İstanbulu fetheden kudret taşra dâhil yüz bin civarında olmasına karşılık, asırlar sonra Ruslarla yapılan savaşta kaybettiklerimizin sayısı bu sayıdan fazladır. Bunun sonucunda zayıflayan yeniçeri ocağının kanlı şekilde ortadan kaldırılması bir dram doğurmuştur. Gerçekte bu dram Osmanlı bürokrasisinin iflasından başka bir şey değildir.

18.asırda meydana gelen bir olayı hatırlatalım. Devletin savaşlar sonucu hazinesi boşalmıştır. Sarayda bulunan altın ve gümüşler eritilip sikke yapılmıştır. Alınan tedbirlere karşılık borçlar bir türlü kapatılamamıştır. Bunun üzerine Padişah eyaletlere mektup yazmış, yardım istemiştir. Alınan cevap, aczin, pişkinliğin, vurdumduymazlığın zirvesidir.

Devletin en zor anında taşra bürokrasisi merkezi yalnız bırakmakla kalmamış, merkezden utanmadan yardım talep etmiştir. Dönemimin Padişahı,halifesi bunun üzerine  “Hezele”, “Müptezele”, "Lemyezele”, "bekle ki Mehdi gele dünya düzele" ifadeleriyle sonuçlanan şiiri yazmıştır. Demekki kapıkulları devletin en zor zamanlarında devleti yalnız bırakacak kadar bencillerdir. Yükseliş anında fazilet timsali olan kudret, düşüş anında acz içinde, fonksiyonlarını yitirmiş, görevlerini yapamaz haline gelmiş ve devletin sırtına kambur olmuşlardır.

Ahmet Cevdet Paşa; Osmanlının son dönemini izah ederken "Kaht-ı Rical" tabirini kullanmış ve çok ciddi bir gerçeğe işaret etmiş, İmparatorluk yıkılırken de hep bu acıyı  milletçe çekmiştik. 

 
Etiketler: OSMANLI, TOPLUMU, VE, BÜROKRASİ, ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
188 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
224 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
147 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
564 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
197 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
368 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
390 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
264 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
199 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
373 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
342 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
439 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
230 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
303 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
306 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
500 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
301 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
551 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
468 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
416 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
651 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
480 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
405 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
411 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
435 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
405 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
337 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
359 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
803 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
439 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
615 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
648 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
488 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
430 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
551 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
487 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
464 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
492 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
549 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
572 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
588 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
638 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
617 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
585 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
469 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
736 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1025 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
842 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
773 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
787 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1392 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
807 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1364 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1116 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
885 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
993 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1313 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1316 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
918 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1225 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1034 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1085 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1443 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1439 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1373 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1106 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1256 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1231 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1031 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
1799 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1347 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1011 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1331 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1132 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1433 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1136 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1320 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
2577 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
1995 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1315 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1476 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1169 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1329 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1511 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1361 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1676 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2203 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1612 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1712 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1561 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1513 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1440 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1571 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1386 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1389 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1397 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
1970 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1716 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1606 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1488 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2018 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1540 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1555 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1611 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1535 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1554 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1626 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1722 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1622 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1617 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1468 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1646 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1705 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1769 Okunma.
Haber Yazılımı