Yazı Detayı
27 Aralık 2017 - Çarşamba 18:21 Bu yazı 1562 kez okundu
 
Şehit oldular...
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Talih zebun, düşman kavi, dost yok dediler. Uzak diyarlarda Birinci Dünya Savaşının sesleri yaklaşırken Kıyametin başımızda patlayacağını tahmin bile edemediler.

Derken bir sabah ansızın o meşum, o alçak, o acımasız savaşın ortasında kendilerini buldular. Osmanlı orduları; Galiçya'da, Kut'ül Amera'da, Hicazda, Süveyş'te, Kafkaslarda ve Çanakkale'de savaşıp geride bir imparatorluk enkazı bırakarak yok oldular.

Ah ki ne ah... Bir Kafkas cephesi vardı.. Askerler dondular, tifo, tifüs, kolera ve salgın hastalıklardan öldüler.

Erzurum çağlar boyunca  merkez olduğu gibi bu savaşta da merkez olmuştu. Hanlar, sağlam binalar hastaneye dönüştürülmüş, yetersiz kalınca civar yerlerde sahra hastaneleri kurulmuştu.

Şehre 40 kilometre uzakta kuytu bir köy adı gibi insanı da gül kokan Tazegül'dü. Büyük bir merek hızla tamir edilerek hastane yapılmış, gelecek hastalara ev sahipliğine hazırlanmıştı.

Kış başlıyor. Soğuk her yeri kuşatmış, havayı bile kaskatı kesmişti. Savaş bütün cephelerde olanca şiddetiyle sürüyor, Allahuekber dağlarında Soğanlı yaylalarında, Horum düzünde Bardız yaylasında Mehmetçik olağan üstü direniyor, açlık, yokluk, yıkanamamak sonucu perişan oluyor, cephedekiler ya şehit, ya da bit, pire yüzünden hastalanıp geri hatlara gönderiliyordu.

Tazegül köyünün çocukları bayırın başında her şeyden habersiz kışın oyun oynarken uzaktan kafilelerin geldiğini gördüler. Kafileler kızakla, at sırtında veya karlara bata çıka hareket ederek köye yaklaştılar.

Köylüler gelen kafileleri karşılayıp vakit kaybetmeden hastahane bahçesine götürdüler. İçerden çıkan beyaz önlüklü doktorlar hemen: "Bütün elbiselerini çıkarın" dedi....

Köyün genci, yaşlısı olayları dilleri lal, gözleri irileşmiş bir halde izlediler. Askerin çıkarılan elbiseleri islim makinelerinin içine doldurulurken, cetvel şeklindeki tahtalarla askerlerin çıplak derilerini kazıdılar....

Aman Allah'ım bu ne acı veren bir olaydı...! Temizlenen yerlerden kanlar çıkıyor, yere düşen kan damlalarıyla beyaz kırmızıya boyanıyordu. Temizlenen asker içeri alınıyor bu işlem  günlerce, aylarca sürüyordu.

Meğer bir askerlerinin kanını emmiş, kendileri beslenirken, askerlerde tifo hastalığına yakalanıyormuş. Elbiselerin islim makinesine atılma sebebi bitler buhar kazanlarında pişirilerek öldürülüyor, böylece elbiseler bitlerden temizlenmiş oluyordu.

Bir gün sonra köyde geride kalmış, yaşlılarla, çocuklar mezarlıkta mezar kazıyordu. Fakat o da ne..! Bu mezar bildiğimiz cinsten değildi. Büyük bir çukuru andırıyordu. Bir anlam vermemiş olan çocuklar az sonra gerçeği öğreneceklerdi.

O gece ve devamındaki gecelerde, sayıları; on , yirmi  asker şehit oluyor açılan mezarlara toptan konularak koyun koyuna yatırılıp, üzerleri toprakla örtülüyordu.

Aylarca askerler  her gün mezarlığın alt kısmına defnedilmiş, aslında büyük bir şehitlik oluşmuştu. 1916 yılında köy muhacirliğe gitmiş, geride kalanlar, Ermeni mezalimine uğramış, 1918 yılında 180 haneli köyün 135 hanesi Ermeni Çeteciler tarafından yakılmış, 35 kişi şehit edilmiş, 25 kişi esir alınarak  bilinmeyen yerlere götürülmüştü.

Aradan yıllar geçmiş, köyün yolu genişletilirken dozerler bilmeden o kahraman adsız askerlerin kabirlerini yıkmış ve yolu genişletmişlerdi.

Bilenler  bir şey dememiş, yapanlarda aldırış etmemişti. İlgili bilim insanları görünürde yoktu.

İşte o meçhul askerlerin şehit olmaları üzerinden yüz üç yıl geçti. Acaba o kahramanlara bir şehitlik yapabilirmiyiz diye  düşünüp kendime dert edinmekteyim.......

 
Etiketler: Şehit, oldular...,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
24 Ocak 2021
SEVDASI ERZURUM OLAN MUZAFFER TAŞYÜREK
158 Okunma.
22 Ocak 2021
ERZURUM DERGİLERİNİN DUAYENİ NACİ ELMALI
131 Okunma.
10 Ocak 2021
ERZURUMUN YÜZAKI Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
172 Okunma.
03 Ocak 2021
VAKIF İNSAN ERDAL GÜZEL
178 Okunma.
28 Aralık 2020
ERZURUM’ DA SAVUNMA DUAYENİ SADRETTİN HAŞILOĞLU
128 Okunma.
29 Kasım 2020
YİĞİT YÜREKLİ, DADAŞ HAKKI MEZARARKALI HOCAMA
367 Okunma.
24 Kasım 2020
ERZURUM EĞİTİMİNE HİZMET ETMİŞ ÖĞRETMENLERİMİZ
246 Okunma.
15 Kasım 2020
1900-1955 YILLARI ARASINDA ERZURUM'UN DİN ADAMLARI
270 Okunma.
09 Kasım 2020
ERZURUM MÜFTÜLÜĞÜNE AÇIK MEKTUP
242 Okunma.
03 Kasım 2020
ÖLÜM VE YALNIZLIK
223 Okunma.
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
232 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
410 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
339 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
294 Okunma.
15 Eylül 2020
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
242 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
458 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
370 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
335 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
331 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
377 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
281 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
448 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
306 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
456 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
453 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
356 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
845 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
442 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
594 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
627 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
465 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
372 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
557 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
553 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
659 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
414 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
480 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
466 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
671 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
496 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
765 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
676 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
608 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
974 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
656 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
587 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
628 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
638 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
574 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
549 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
576 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
1174 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
592 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
789 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
846 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
687 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
605 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
726 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
691 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
624 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
685 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
725 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
748 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
800 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
824 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
785 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
758 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
709 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
966 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1239 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
1074 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
944 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
1023 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1650 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
965 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1562 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1288 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
1072 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1183 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1480 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1475 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1098 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1398 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1190 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1241 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1730 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1612 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1564 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1250 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1471 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1400 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1191 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
1984 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1514 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1144 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1395 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1490 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1316 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1619 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1336 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1514 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
3063 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2201 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1541 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1692 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1357 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1481 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1702 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1572 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1837 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2405 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1811 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1882 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1713 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1703 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1604 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1751 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1589 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1582 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2315 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1886 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1791 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1712 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2182 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1689 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1732 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1801 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1687 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1712 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1809 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1907 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1800 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1789 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1620 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1797 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1922 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1937 Okunma.
Haber Yazılımı