Yazı Detayı
15 Aralık 2019 - Pazar 22:23 Bu yazı 804 kez okundu
 
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Hodak geçmişte köylerde ergenlik çağına gelmiş erkek çocukların ziraat işlerinde babalarının bazı işlerini yapan çocuklara verilen bir isimdi. Okulların tatil olması ile başlayan herk mevsimi ile devam eden tarlaların biçilmesinde aktif görev yapan insanlara denirdi....

Erzurum ovasında iki yıl üst üste ekilen tarlalar bir yıl nadasa bırakılır, ertesi yıl Haziran başlangıcından başlayarak 30-40 gün süreyle imece usulüyle tarlalar herk edilirdi. Genellikle dört çift, beş çift, altı çift öküzden oluşan imece usulüyle tarlalar sürülür, bir yıl sonrasına hazırlık yapılırdı. Köylüler kendi aralarında böylece güç oluştururlardı.

Her bir çift öküz için 10 kilelik tarla herk edilirdi.(40 dönüm) O yaz bende artık hodak olmuştum. Herkte ailemi ben temsil edecektim. İki majgalımız(kotanı tutan kişi) vardı. Dört kişide hodaktık. Majgallar asıl işi üstlenir, kotan adını verdiğimiz (4-5-6 numaralıdırlar) aracı tutar, tarlayı herk ederlerdi.

Çocuklar ise öküzlerin boyunlarındaki boyunduruğa biner, öküzlerin hareketini sağlarlardı. Daha herge başlamadan babalarımız özellikle çarık yapmada usta olan babam manda derisinden bir çift çarık dikti. O yıllar çarık sahibi olmak günümüzde Nevzat Onay ayakkabısı giymek gibiydi. İyi hasıllanmış, manda derisinden yapılmış, çarıkları giyip herge(nadasa bırakılmış tarlanın sürülmesi)başladık.

Sabah ezanlarıyla uykudan uyanmış, gözleri cırbıtlanmış, tüm mahmurluğumuz üzerimizdeyken öküzler önce boyunduruğa samı ve sambağıyla bağlanır, sonra kotanın uzun zincirine sırayla tutuşturulur, hodaklar boyunduruğun üzerine biner, kamçılarla bir anda öküzlerin sırtına vurarak "ho" "hoooooo" diyerek başladığımız sürüm aralıksız üç, dört saat sürer, kuşlukta sürüm işine ara verilir, bir arkadaşımız hayvanları otlatırken, ekipteki majgal ve diğer hodaklar, gav(Humuslu Toprak) çanakta yapılmış, koyun sütünden mayalanmış, yoğurdu önce çalkama yapar, sonra tandırda pişmiş buğday ekmeğini yoğurdun içine doğrayarak yeme faslına geçilir, tahta kaşıklar, yoğurtta yumuşamış ekmekleri mideye indirirken, günün ilk yemeği yenilmiş olurdu.

Bir saatlik moladan sonra tekrar öküzler boyunduruğa koşulur, hodaklar boyunduruğa biner, ho hooooo.....! der ikinci fasıl başlardı. Güneş gök yüzünde yükselirken su ihtiyacımız artmaya başlar, dudaklarımız kurur, içimiz kavrulurdu.
Güneş'in etkisi artınca, giydiğimiz pamuk gibi yumuşak çarıklar, sertleşmeye, ayağımızı sıkmaya başlardı. Geçen zaman içinde öküzler acıkmış, susamış, saat 13.00 civarına gelmişken boyunduruktan açılan öküzler, hodakların ikisi nezaretinde, uzaklığı değişebilen su kaynağına doğru otlatılarak götürülür, diğer hodaklar, köye gider, yemek sırası gelen evden yemekleri alır, hızla, soğutmadan tarlaya geri dönerlerdi.

Sırası gelen ev yaptığı bir güveç yağlı yemeği, pişirdiği bir tepsi su böreğini, tandırda pişirdikleri kete ve buğday ekmeklerini bohçalayıp hodakların sırtına yerleştirir, eline bir bakraç koyun yoğurdunu eline tutuşturur, diğerine ise hodak "küzeye" doldurulmuş soğuk çeşme suyunu sırtına alarak tarlaya geri dönerlerdi. Bütün bunlar olurken tecrübeli majgallar kağnı arabasından oluşturulan çadırın gölgesinde uyuyarak dinlenirdi.

Su içmeye giden hayvanlar, tekrar otlatılarak getirilirken, artık köyden yemekler gelmiş, çadır gölgesinde sofra kurulmuştu. Sofrada kaşıklar havada uçuşurken en büyük payı majgallar yerdi. Yemek faslı bitmiş, küzeden akıtılan buz gibi sudan içilmiş, tekrar sürüm işine başlanmıştı, başlanmasına ama ayaklarımızdaki çarıklarda bir demir gibi ayaklarımızı sıkmaya devam ediyordu.

Hodakların sesleri daphan ovasında yayılırken; maniler, türküler akşama doğru şiddetini artırır, sanki bir müzikal konserin içinde kendimizi bulurduk. Erzurum türküleri yanık sesli yiğitlerin hançeresinden çıkıp semaya yükselirken, sevda çeken delikanlılar, manilerle seslerini yavuklularına ulaştırmaya çalışırdı.

Mani demeye geldim
Kaymak yemeye geldim
Meramım kaymak değil
Yarı görmeye geldim.........! Daha neler neler.

Bir iki tarla öteden

Değirmen başında vurdular beni oy
Vurdular beni oy
Kilimli çarşafa oğul oğul oğul sardılar beni
Kilimli çarşafa oğul oğul oğul sardılar beni
Vurma zalım vurma
Nar danesiyem oy
Nar danesiyem oy
Anamın, babamın oğul oğul oğul bir danesiyem
Anamın, babamın oğul oğul oğul bir danesiyem
Türküsünün nağmeleri kulaklarımıza çınlarken bir başkası
"Kümbetin derede çalı bittimi,
Acep Nevriye'me haber gitti mi...?"
ağıtlarının nakaratları yüreklerde iz bırakırdı.

İkindiden sonra güneşin etkisi geçmiş, çay içme faslına gelmişti. Tezek ateşinde demlenen çaylar, kıtlama şeker eşliğinde yudumlanırken, büyüklerin nasihatleri kulaklarımıza küpe olurdu. Ha demliklerin dışını gören günümüz insanı "a bu da ne" der asla çayı içmezdi ama o çaylar o kadar organikti ki içen bir daha bırakmazdı. Ah o tatlar..... Yok artık. Yok.

Çay faslından sonra tekrar öküzlere ho diyen hodaklar güneşin batışını, boyunduruk üzerinde seyreder, akşamın serinliğinde engin Daphan ovasında esen ılık akşam yelinin ferahlığında birazdan başlayacak uykularını düşünmeye başlardı. Yatsı ezanlarına doğru günün çalışması sonlandırılmış, öküzler boyunduruktan açılmış, majgallardan gündüz uyuyanlar öküzleri gecenin karanlığında otlatmaya götürürlerdi.

Hodaklara gelince kotanın açtığı 40 santim derinlikteki hagosta topraktan kendilerine yatak yapıp, su ile ıslattığımız otları çarıklarımızın içine koyup, topraktan yaptığımız yastığın alt kısmına gömerdik ki sabaha kadar pamuk gibi olsunlar. Ha birde fareler deriyi kemirmeye geldiklerinde duyup çarığımızı koruyalım diye.

Topraktan yaptığımız yastığa başımızı koyup, muhteşem Samanyolu galaksisini, küçük ve büyük ayı yıldızlarını seyre dalıp, kutup yıldızları söylenceleri arasında öyle derin bir uykuya dalardık ki top atılsa duymazdık. Birde Sabah ezanlarıyla hayvanları otlatmaktan gelen majgalımızın bizi uyandırdıklarında uykusuzluğun bütün mahmurluğuyla kalkar, derin uykumuz yerini, yeni bir güne bırakır, tüm yorgunluğumuz bitmiş olarak yeni güne başlardık.

Günler hızla geçer, Cuma günlerini dört gözle bekler, Karasu'yun kenarında otlattığımız öküzler dinlenirken pırıl pırıl, dup duru olan Karasu'yun oluşturduğu küçük göllerde yüzerdik. Bu gün hayal meyal hatırladığım bir ay biter, bu sefer yolumuz orakla biçeceğimiz buğday tarlalarına gelirdi.

Görüntünün olası içeriği: Abdurahman Zeynel, ayakta, ağaç, ayakkabılar, bitki, çim, açık hava ve doğa
Fotoğraf açıklaması yok.
 
Etiketler: SİZ, HİÇ, HODAK, OLDUNUZ, MU?,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
21 Şubat 2021
DR. MELİH ZEYNAL'IN HATIRASINA
94 Okunma.
15 Şubat 2021
ERZURUM BARLARININ YAŞAYAN DUAYENİ HAMİT YAVUZER
125 Okunma.
08 Şubat 2021
Erzurum'un yüz akı Doktor Sadık Yalçın
169 Okunma.
31 Ocak 2021
Hocam Bedir Avcı
201 Okunma.
24 Ocak 2021
SEVDASI ERZURUM OLAN MUZAFFER TAŞYÜREK
305 Okunma.
22 Ocak 2021
ERZURUM DERGİLERİNİN DUAYENİ NACİ ELMALI
197 Okunma.
10 Ocak 2021
ERZURUMUN YÜZAKI Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
277 Okunma.
03 Ocak 2021
VAKIF İNSAN ERDAL GÜZEL
289 Okunma.
28 Aralık 2020
ERZURUM’ DA SAVUNMA DUAYENİ SADRETTİN HAŞILOĞLU
216 Okunma.
29 Kasım 2020
YİĞİT YÜREKLİ, DADAŞ HAKKI MEZARARKALI HOCAMA
444 Okunma.
24 Kasım 2020
ERZURUM EĞİTİMİNE HİZMET ETMİŞ ÖĞRETMENLERİMİZ
317 Okunma.
15 Kasım 2020
1900-1955 YILLARI ARASINDA ERZURUM'UN DİN ADAMLARI
320 Okunma.
09 Kasım 2020
ERZURUM MÜFTÜLÜĞÜNE AÇIK MEKTUP
283 Okunma.
03 Kasım 2020
ÖLÜM VE YALNIZLIK
261 Okunma.
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
275 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
457 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
383 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
338 Okunma.
15 Eylül 2020
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
292 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
505 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
415 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
393 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
373 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
424 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
321 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
498 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
346 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
510 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
498 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
394 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
886 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
482 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
636 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
668 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
505 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
400 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
586 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
597 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
703 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
465 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
526 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
509 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
711 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
526 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
720 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
641 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
1024 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
693 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
621 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
662 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
687 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
613 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
610 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
631 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
1223 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
625 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
833 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
894 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
755 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
663 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
768 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
728 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
674 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
783 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
758 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
784 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
835 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
862 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
823 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
790 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
814 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
1046 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1291 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
1107 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
987 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
1065 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1712 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
1011 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1599 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1338 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
1106 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1220 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1516 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1511 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1138 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1431 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1231 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1275 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1776 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1651 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1606 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1285 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1528 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1450 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1225 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
2023 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1552 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1177 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1435 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1524 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1360 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1650 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1376 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1554 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
3122 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2279 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1616 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1722 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1392 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1509 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1743 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1624 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1868 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2445 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1846 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1934 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1747 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1736 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1637 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1787 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1633 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1613 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1596 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2375 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1927 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1827 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1761 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2223 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1726 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1766 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1840 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1721 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1750 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1843 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1940 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1843 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1828 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1656 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1835 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1977 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1975 Okunma.
Haber Yazılımı