Yazı Detayı
14 Nisan 2019 - Pazar 23:52 Bu yazı 876 kez okundu
 
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM

Erzurum.... "Daphan Ovası mercimeğin yuvası.." Evet bu bir slogandı... Bir zamanlar. Çocukluğumun geçtiği 1960-1974 yılları arasında mercimek üretmek köylüler için muhteşem bir değerdi. Daphan Ovasında buğday, çavdar, arpa ve mercimek ekilirdi.

Köylüler bir yıl buğday ektikleri tarlaya ertesi yıl mercimek ekerlerdi. Bu dönüşümlü ekim, arazinin verimini artırır, topraktaki azot bağlayıcı bakterilerin çoğalmasını sağlar,böylece üretim artışının en önemli sebebi olurdu. Nisan ayında karasabanla tohumlar tarlaya ekilir, Temmuz ayında başlayacak hasat mevsimine kadar yağmurların bol olması için dualar edilirdi.

Temmuz ayı gelince mercimekler yetişir, köylüler elleriyle yolacakları mercimek tarlalarının başında kamp kurar, adeta 15- 20 gün olağanüstü zor  şartlarda mercimekler biçilir, horum yapılır, güneş altında kurumaya bırakılır, Ağustos ayı içinde toplanır, kağnı arabalarıyla harmana taşınır, harmana güzelce yayıldıktan sonra  öküzlerin çektiği cem ile (Döven) sürülür , bu işlem sonucunda tığ yapılır, rüzgârın yardımıyla savrulur, saman ve tane'ler bir birinden ayrılır, mercimekler elendikten sonra tec yapılır,  Bursalı tüccarların gelmesi beklenirdi.

Mercimeğin Satılması

Bursalı tüccarlar çuvallarla gelir, mercimeğin büyüklüğüne göre  fiyat verir, anlaşma sağlanınca köylüler ürünlerini tüccara satar ve evde sevincin zirve yaptığına şahit olunurdu. O yıllar bir god(33 kg) tanelerin büyüklüğüne göre 60-66 lira arasında alıcı bulurdu. Yine o yıllarda bir çeyrek altın 22 lira idi. Yani bir god mercimek 3 çeyrek altın alıyordu.

Evin reisi bir kaç gün sonra şehrin yolunu tutar, kış boyunca lazım olan tüm giyecek, yiyecek türü malları alırdı. İlave olarak elektrik o zamanlar henüz köylere ulaşmadığı için bir kaç teneke gaz yağı da alınanlar arasındaydı.

Daphan ovasının mercimeğinin bir güzel özelliği vardı ki asla kurtlanmaz, bozulmazdı. Nemin en az olduğu ortamda ve soğuk iklimde yetişmiş olması bunda etkiliydi.

Tazegül, Karabıyık, Çay, Gökçebük, Başçakmak, Gelinkaya, Alaca, Çiğdemli ve diğer köyler mercimek üretiminde önemli bir yer tutardı.

Üretirken Tüketir Olduk

Bir zamanlar mercimek üretiminde ihtiyacının fazlasını üreten ülkemizde ekim alanları ve üretim miktarı azalınca bugün ihtiyacı olan mercimeği Kanada'dan ithal ederek karşılar duruma düştü. 1980'li yıllarda Türkiye'den götürdüğü mercimeği kendi iklimine uygun hale getiren Kanada bugün dünyanın en büyük mercimek ihracatçısı konumunda. Dünyada tüketilen mercimeğin yaklaşık yüzde 70'ini Kanada karşılıyor. Türkiye'nin 2002'de 500 bin ton olan kırmızı mercimek üretimi 2017'de 370 bin tona gerilerken 65 bin ton olan yeşil mercimek üretimi azalarak 30 bin ton seviyesine indi. 2018 yılı için yeşil mercimek alım fiyatını ton başına 3 bin lira(kilogramı 3 tl) olarak açıklayan Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, desteklerle birlikte bu rakamın 3.790 TL'yi bulacağını belirtti. Bakan Pakdemirli, bu yılki yeşil mercimek üretiminin tahmini 38 bin ton olacağını kaydederken market raflarında satılan mercimeğin kilosu 10 lirayı geçmiş oldu.

Kanada Türkiye'den Götürdü, Türkiye'nin 10 Katı Kadar Üretiyor

Yeşil mercimek Türkiye'nin genel mercimek üretiminin içinde yaklaşık yüzde 10'luk bir kısmını oluşturuyor. Dünyanın en büyük mercimek üreticisi konumunda olan Kanada, 1970'li yıllarda Türkiye'den götürüp geliştirdiği bu üründe ihracatta lider ülke oldu. Üretimde Kanada'yı Hindistan ve Türkiye izliyor. 2016'da 3.2 milyon ton mercimek üreten Kanada, aynı yıl 365 bin ton rekolte elde eden Türkiye'nin 10 katına yakın ürün elde etti. Genetik çalışmalarla soğuk iklime uygun hale getirilen mercimeğin yüzde 95’i Batı Kanada’da yer alan Saskatchewan Eyaletinde üretiliyor. Kanadalılar tıpkı Türkiye’nin 1980’li yıllarda yaptığı gibi mercimek tüketimini artırmak için tanıtım çalışmaları yapıyor. Mercimekle yapılan ürünler arasında kek ve çeşitli içecekler de var.

Daphan'dan Yeşil Mercimek Kanada'ya Nasıl Gitti

1987 yılında bir İngiliz Profesör Erzurum'a gelir. Ve o günkü adı Deniz Oteli(Erzurum Oteli)ne yerleşir. Tam üç buçuk yıl kalır bu otelde. İngiliz Profesör mercimek yetiştirilen köylerin tamamına gider ve mercimek satın alır. Toprağı inceler. Aldığı mercimekleri Kanada'ya gönderir. O yıllar kimselerin dikkatini çekmez bu olay. Ancak zaman sonra görülür ki Erzurum'dan giden mercimekler Kanada'nın soğuk iklimli bölgelerinde ekilmekte ve üretim gittikçe artmaktadır. Ne gariptir ki Daphan ovasında can dermanı olarak mercimek ekilmezken Kanada Yeşil Mercimek üretiminde dünya lideri olur.

ÇÖZÜM

Türkiye; öncelikle mercimek ekimini gerçekler üzerine koyup teşvik etmeli. Mercimek hasadı elle yapıldığından dolayı zordur. Bu zorluğu mercimek biçen modern araçları geliştirerek köylünün hizmetine sunmalıdır. Üretilen mercimeğin tamamını Toprak Mahsulleri Ofisi  almalı ve parasını ve pirimini de peşin ödemeli, ithal ürün için harcanan para üretici köylüye teşvik adı altında verilmelidir. Kanada bu işi başarırken hangi metodu uygulamışsa Türkiye'de aynı metodu uygulamalıdır. Bu iş öncelikle Tarım ve Orman Bakanlığına düşmektedir.

 
Etiketler: YEŞİL, MERCİMEK, ÜRETİMİ, VE, ÇÖZÜM,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
133 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
102 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
231 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
134 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
254 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
261 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
184 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
607 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
251 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
401 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
427 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
284 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
226 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
404 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
364 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
465 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
250 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
338 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
326 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
529 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
335 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
582 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
501 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
444 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
696 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
505 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
437 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
441 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
464 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
432 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
372 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
394 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
837 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
458 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
640 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
681 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
523 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
452 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
582 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
516 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
485 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
519 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
587 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
596 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
623 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
673 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
641 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
619 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
497 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
774 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1059 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
802 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
819 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1438 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
830 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1408 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1144 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
913 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1027 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1339 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1336 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
954 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1250 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1073 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1110 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1495 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1464 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1410 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1130 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1297 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1265 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1058 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
1831 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1372 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1035 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1248 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1353 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1157 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1467 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1182 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1343 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
2673 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2030 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1347 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1515 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1199 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1353 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1536 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1392 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1706 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2230 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1641 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
1744 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1594 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1539 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1471 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1598 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1405 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1419 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1421 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2016 Okunma.
07 Aralık 2017
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
1745 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1639 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1516 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2039 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1565 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1593 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1644 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1560 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1576 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1650 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1753 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1653 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1647 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1494 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1675 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
1740 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
1804 Okunma.
Haber Yazılımı