Yazı Detayı
07 Aralık 2017 - Perşembe 17:02 Bu yazı 1977 kez okundu
 
Kudüs ve Mescid-i Aksa'nın Kısa Tarihçesi
Abdurrahman ZEYNAL
a.zeynal@hotmail.com
 
 

Vakıflar Genel Müdürlüğü her yıl mayıs aynın ikinci haftasında bir konu belirliyor ve o hafta etkinliklerinide bu programa göre yürütüyor. Bu yılki konda Kudüs ve Mescidi Aksa iidi. Minyatür eserleri yapmakla ünlenmiş Erzurumlu sanatçı Doğan Hattatoğlu tarafından yapılan Beyt'ül Haram(Kabe), Mescid-i Nebevi Ve Mescidi Aksa'ını maketlerinin bulunduğu Ulucamide  konuyu anlatmask için kısa bir yazı kaleme aldım. Umarım faydalı olur. Uzak Mescit anlamına gelen Mescidi Aksa olarak anılması Mekekye uzak olmasından kaynaklanmıştır.

 

Kudüs üç kutsal dinin ortak mekanı olup, tarihsel süreçte Beyt-ül makdis veya Beyt-ül mukaddes adı ile uzun asırlar anılmıştır. Binanın inşaatına Hz Davut Aleyhisselam başlamasına karşılık vefat edince Hz. Süleyman Aleyhisselam tarafından  yedi yılda bitirilmiştir. Önce 12 mahalleli şehir inşa etmiş, bilahare "Süleyman Mabedi" diye de anılan  Mescidi Aksa'yı inşa ettirmiştir. Rivayetlere göre Cinlerden tutun Fenikelilere kadar işi bilen insanlar çalışmıştır. Uzaktan bakıldığında altın parçası gibi parlayan görenleri hayran bırakan bu mescide Beyt-ül Makdis adı verilmiştir.

Hz Musa'dan beri içinde Tevrat bulunan "Ahid Sandığı" veya "Tabut-i Sekine'yi" Süleyman Mabedi'nin içine koydular. Bu durum Babilliler tarafından Kudüs'ün alınmasına kadar sürdü. Daha sonra Keyhüsrev Mescidi Aksa'yı tamir ettirdiyse de  M.S 70 yılında Romalılar şehri yok ettiler, ancak Milattan sonra  123 yılında Bizanslılar  Mescidi onarıp adına "İlya" dediler.

Hz İsa bu mekanlarda doğmuş, büyümüş ve İseviliği bu mekanda anlatmaya başlamıştır. Hıristiyanların ilk devirlerde geçen acı olaylarıda bu coğrafyada vukua gelmiştir. Kudüs hem Museviler, hem İseviler için önemlidir.

Müslümanların ilk kıblesi yine Kudüs olmuş, Peygamberimiz Miraç gecesinde Burak adlı bir vasıtayla  buraya gelmiş, bütün peygamberlere burada namaz kıldırmış, Muallak taşı üzerinden Semaya çıkması  bu Mescit de gerçekleşmiştir.

Bu nedenle Peygamberimiz  bir ifadelerinde "yalnız üç mescide ziyaret için gidilir" demekle bunları ifade etmiştir. Mescidi Aksa Hicretin gerçekleşmesinden 16 ay sonra Müslümanların kıblesi olmuş, akabinde "Kabe" için gelen ilahi emirle Müslümanların  yeni kıblesi olmuştur.

638 tarihinde İslam orduları Kudüs'ü Feth etmiş, Hz Ömer gelerek Namaz kılmış, pislikleri temizletmiş, kiliselere dokunulmaması emrini vermiştir. Halifeler, Emeviler, Ababsiler, Memlükler ve Osmanlılar Mescidi Aksa'nın her şeyi ile ilgilenmiş, 1917 yılına kadar bu gelenek devam etmiştir.

Muaviye bin Ebi Süfyan, Abdulmelik Bin Mervan, Ömer İbn Abdulaziz Mescidi Aksa'yı ziyaret etmiş, Halife Abdulmelik Bin Mervan Mescidi Aksa'nın yanına Kubbetüs Sahra'yı yaptırmıştı. Zelzeleler sonucu tahrip olan Mescidi Aksa'yı Emevi Halifesi El Velid bugünkü haline benzeyen şekliyle yaptırmış, Abbasiler de bakım ve tamirlere devam etmişlerdi.

Mescidin kıble karşısındaki kuzey tarafında 15 kapı vardır. Orta kapı altın kaplı olan tunçtan yapılmış, yanlarında yedi ve on kapı daha vardır. Son cemaat yerinde revaklarında bulunduğu  Mescid 280 mermer sütuna dayanan revakların taşıdığı bir dam ile örtülüdür.

Kubbet-üs Sahra Mescidi veya Ömer Mescidi kıble tarafında  olup yön belirtmeleriyle maruftur.

1099 yılında haçlılar yıktılar kiliseye çevirdiler, haç astılar,  Selahaddin-i Eyyubi 1187 tarihinde tekrar şehri geri alarak  haçları ortadan kaldırıp sski haline getirmiş, bir de mihrap yaptırmıştı. Mihrabın iki yanında pencereler açılmış, ilerleyen yıllar bir tahta minare ilave edilmişti.

Bu sürede pek çok alimin yetişmesi sağlanmış, en son tamiri  Osmanlılar yaptırmıştı. 1517 yılında Yavuz Sultan Selim Kudüsü Feth edince 12.000 şamdan yaktırmış, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Mescidi Aksa ve Kubbetüs sahra yeniden tamir ve tezyin edilmişti.

Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru 1917 yılında İngiliz askerleri ve kumandanları General Allanbey Kudüs düşünce doğruca Selahattin Eyyubi'nin mezarına girmiş, saygısızca mezarı tekmelemiş, tehditler savurmuştu. Halbuki bu olayda sözde müttefikimiz olan Almanlar'da tüm Hıristiyanlar gibi bayram yapmıştı.

1917 yılında Kudüs'ün kaderi belirlenmiş, 1948 yılında kurulan İsrail devletinin bir bölümü sınırları içinde kalmış, 1967 Arap-İsrail savaşında  Yahudiler Mescidi Aksanın tamamını işgal etmiştir. 1969 yılında Avusturyalı fanatik Yahudi tarafından Mihrap tarafı yakılmıştır. Bugün ise Mescidi Aksa kaderine terk edilmiş bir vaziyettedir.

Zeytin dağı tarafında 72 sahabe kabri yanında dönemimin mimar ve mühendislerinin ve Müslümanların kabirleri bulunmaktadır. Tevbe kapısının olduğu yerde Hz. Davud'un (As) tevbesi kabul edilmiş olduğu rivayetler arasındadır. Surlar Kanuni döneminde Lala Mustafa Paşa Tarafından Memlük mimarı Muhammed Çelebi El Nakakş'a yaptırılmıştır. 4 Kilometredir. Gavanima Minaresi En uzun minaredir. Kaytbay Sebili gerçek sebil olup asırlarca hizmet vermiştir.Memlük Sultanı Eşref İnal tarafından yaptırılmış 1453-61 ayrıca Kadı Burhanettin yaz minberi bulunmaktadır. Kubbetüs sahra 144 dönüm üzerine kuruludur. Bunların dışında,  Zincir Kubbesi, Miraç Kubbesi, Ruhlar Kubbesi, Hızır Kubbesi, Nahiv Kubbesi, Ahmet Paşa Medresesi, Nebi Mihrabı ve Mescid aksa avlusu bulunmaktadır. Miraç kubbesi peygamberimizin göğe yükseldiği yerde, Nebi Kubbesi Peygamberlere namaz kıldırdığı yerde, Burak Mescidi miraç yolculuğunda Burak'ın bağlandığı yerde,  Zincir mescidi ise 685'lerde Halife Mervan tarafından yaptırılmıştı.

Muallak kayası veya taşı olarak bilinen taş ta burada bulunmakta olup Kubbetüs Sahra 691 yılında Halife Abdulmelik İbn Mervan tarafından yaptırılmıştır. 1992 yılında Ürdün kralı tarafından altın kaplatılmıştır. Yine Aksa Cami 705 yılında yaptırılmıştır.

 
Etiketler: Kudüs, ve, Mescid-i, Aksa'nın, Kısa, Tarihçesi,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
08 Mayıs 2021
KADİR GECESİ ÖNCESİNDE MUTLAKA BUNLARI YAPIN
108 Okunma.
25 Nisan 2021
İSYAN EDİYORUM
235 Okunma.
23 Nisan 2021
HATIRAMDAKİ 23 NİSAN
79 Okunma.
19 Nisan 2021
ERZURUM BARLARI VE DR ORHAN YÜCE
96 Okunma.
27 Mart 2021
MİLLİ ŞUUR
364 Okunma.
08 Mart 2021
ANAMIN ŞAHSINDA TÜM KADINLARA
158 Okunma.
21 Şubat 2021
DR. MELİH ZEYNAL'IN HATIRASINA
161 Okunma.
15 Şubat 2021
ERZURUM BARLARININ YAŞAYAN DUAYENİ HAMİT YAVUZER
175 Okunma.
08 Şubat 2021
Erzurum'un yüz akı Doktor Sadık Yalçın
223 Okunma.
31 Ocak 2021
Hocam Bedir Avcı
285 Okunma.
24 Ocak 2021
SEVDASI ERZURUM OLAN MUZAFFER TAŞYÜREK
357 Okunma.
22 Ocak 2021
ERZURUM DERGİLERİNİN DUAYENİ NACİ ELMALI
253 Okunma.
10 Ocak 2021
ERZURUMUN YÜZAKI Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
333 Okunma.
03 Ocak 2021
VAKIF İNSAN ERDAL GÜZEL
349 Okunma.
28 Aralık 2020
ERZURUM’ DA SAVUNMA DUAYENİ SADRETTİN HAŞILOĞLU
302 Okunma.
29 Kasım 2020
YİĞİT YÜREKLİ, DADAŞ HAKKI MEZARARKALI HOCAMA
566 Okunma.
24 Kasım 2020
ERZURUM EĞİTİMİNE HİZMET ETMİŞ ÖĞRETMENLERİMİZ
379 Okunma.
15 Kasım 2020
1900-1955 YILLARI ARASINDA ERZURUM'UN DİN ADAMLARI
373 Okunma.
09 Kasım 2020
ERZURUM MÜFTÜLÜĞÜNE AÇIK MEKTUP
331 Okunma.
03 Kasım 2020
ÖLÜM VE YALNIZLIK
318 Okunma.
29 Ekim 2020
TEVFİK FİKRET, MEHMET AKİF ERSOY
368 Okunma.
10 Ekim 2020
ERZURUM'LU NİYE YETİM HOCA DEDİ
524 Okunma.
29 Eylül 2020
ERZURUM VEREM SAVAŞ DERNEĞİ
443 Okunma.
18 Eylül 2020
ORTA ÖĞRETİME GENEL BAKIŞ
396 Okunma.
15 Eylül 2020
KAĞITÇILIĞIN TARİHİ VE SEKA'NIN KAPATILMASI
362 Okunma.
04 Eylül 2020
ERZURUM EĞİTİM TARİHİ MÜZESİ
572 Okunma.
29 Ağustos 2020
30 AĞUSTOS ZAFERİ VE İKİ TAZEGÜLLÜ
479 Okunma.
19 Ağustos 2020
AMERİKALILAR BUNLARI YAPARKEN NEREDEYDİNİZ?
486 Okunma.
11 Ağustos 2020
HİLÂFET HALİFELİK TARİHSEL SÜREÇ
449 Okunma.
02 Ağustos 2020
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA AÇIK MEKTUP
486 Okunma.
28 Temmuz 2020
101 YIL ÖNCE ERBAA VE ERZURUM'LU NAHİYE MÜDÜRÜ
399 Okunma.
19 Temmuz 2020
YAYLADA BİR NEHİR: KARASU
564 Okunma.
14 Temmuz 2020
TARİHÎ TÜRK YURTLARINDA EMPERYAL OYUNLAR SONA ERMELİDİR.
397 Okunma.
20 Haziran 2020
KAHRAMAN DOKTORLAR VE KOVİT -19 ÜZERİNE
577 Okunma.
31 Mayıs 2020
AÇIK HAVADA CUMA NAMAZI
562 Okunma.
26 Mayıs 2020
KORONA BİZİ AKILLANDIRAMADI...!
451 Okunma.
04 Mayıs 2020
KORONA ERZURUM VE ÖLÜM
960 Okunma.
28 Nisan 2020
REFORMİST VE MUHAFAZAKAR AYDINLARIN ÇELİŞKİSİ
554 Okunma.
09 Nisan 2020
CAMİDE DEĞİL TOPLUM HAYATINDA DA SAFLARI SIKLAŞTIRIN
682 Okunma.
29 Mart 2020
GÜCÜM ARTIK SADECE DUAYA YETİYOR
735 Okunma.
24 Mart 2020
GÜN TEDBİR ALAMA,BARIŞ VE KARDEŞLEŞME GÜNÜDÜR
569 Okunma.
22 Mart 2020
Hiç bir insan kendi yanlışını İslâm'a mal etmesin
478 Okunma.
16 Mart 2020
KORONA'DAN ÖNCE, KORONA'DAN SONRA
640 Okunma.
02 Mart 2020
GÖÇ,HİCRET,SÜRGÜN
657 Okunma.
09 Şubat 2020
FİLİSTİNDE SON TANGO ve TRUMP
753 Okunma.
02 Şubat 2020
DEPREM VE KADER
558 Okunma.
21 Ocak 2020
2020 YILINDA ÖZELEŞTİRİ YAPMAK
608 Okunma.
14 Ocak 2020
KALKINMA AMA NASIL?
572 Okunma.
06 Ocak 2020
MEHDİ İLE YEHOVA'NIN SAVAŞINA HAZIR OLUN
774 Okunma.
01 Ocak 2020
NOEL YÂ DA YILBAŞI
590 Okunma.
15 Aralık 2019
SİZ HİÇ HODAK OLDUNUZ MU?
864 Okunma.
03 Aralık 2019
ERZURUMUN SORUNLARI VE SİYASİLERE ÇAĞRI
787 Okunma.
23 Kasım 2019
ÖĞRETMEN HATIRALARI OKUNUR
704 Okunma.
11 Kasım 2019
NE OLDU BİZE, BU GİDİŞ NEREYE?
1109 Okunma.
31 Ekim 2019
ERZURUMUN GERİ KALMASININ ZİHİN KODLARI
744 Okunma.
26 Ekim 2019
BARIŞ PINARI HAREKATI KAHRAMAN ORDUMUZ VE SONUÇLARI
667 Okunma.
23 Ekim 2019
ERZURUM'U TANITABİLİYOR MUYUZ?
723 Okunma.
20 Ekim 2019
Sultan Melik Mahallesi ve diğerleri...
814 Okunma.
16 Ekim 2019
DARAĞACI MAHALLESİ
674 Okunma.
06 Ekim 2019
TEPE MEZARLIĞI
674 Okunma.
05 Ekim 2019
İFTİRA
721 Okunma.
09 Eylül 2019
HACI CUMA MAHALLESİNDEN ERZURUMU SEYRETMEK
1301 Okunma.
05 Eylül 2019
ERZURUM İLE SİVAS'IN SİYASETTEKİ AĞIRLIĞI
691 Okunma.
29 Ağustos 2019
ILICA: NEREDEN NEREYE
895 Okunma.
28 Ağustos 2019
ASKERİ MEKTEPLERİN KISA GEÇMİŞİ
1001 Okunma.
18 Ağustos 2019
BENİMLE YÜRMEK İSTER MİSİNİZ?
829 Okunma.
13 Ağustos 2019
ALLAH'U EKBER DAĞINDA DONARAK ŞEHİT OLANLARI ANMA VE UYKU TULUMU
743 Okunma.
02 Ağustos 2019
SÜLEYMAN NECATİ VE ERZURUM
825 Okunma.
20 Temmuz 2019
100. YILINDA MİLLİ MÜCADELE VE ERZURUM -1
786 Okunma.
17 Temmuz 2019
SON ARZUSU OLAN TATAR BÖREĞİNİ YAPAMAMIŞTI
784 Okunma.
11 Temmuz 2019
SAYIN VALİM VE KÜLTÜR MÜDÜRÜNE TEŞEKKÜRLER
872 Okunma.
06 Temmuz 2019
BAYRAKTAR'DAN KARAYAZI'YA
812 Okunma.
19 Haziran 2019
Bir Şehadet Üzerine İnanları Düşünmeye Çağırmak
864 Okunma.
09 Haziran 2019
TÜRK COĞRAFYASINDA ETNİK TAHRİK YAPILMAMALIDIR
894 Okunma.
03 Haziran 2019
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI'NA AÇIK MEKTUP
929 Okunma.
19 Mayıs 2019
100 YIL ÖNCE 19 MAYIS
882 Okunma.
10 Mayıs 2019
KAYBETTİK...! MAĞLUP OLDUK...!
842 Okunma.
07 Mayıs 2019
Dil...
919 Okunma.
25 Nisan 2019
ERZURUM KİTAP FUARI
1123 Okunma.
21 Nisan 2019
Kuyumcu Hafız Nusret Gedik
1354 Okunma.
14 Nisan 2019
YEŞİL MERCİMEK ÜRETİMİ VE ÇÖZÜM
1163 Okunma.
26 Mart 2019
ÖNLÜK, FORMA ve AİDİYET DUYGUSU
1052 Okunma.
17 Mart 2019
ŞEHİT BURAK TATAR'IN SON VASİYETİ
1135 Okunma.
12 Şubat 2019
PALANDÖKEN BELEDİYESİ ve BEYAZ ŞEHİR PALANDÖKEN DERGİSİ
1767 Okunma.
10 Şubat 2019
KARA TREN VE ERZURUM İSTASYONU
1074 Okunma.
05 Şubat 2019
HEYBELİADA PAPAZ MEKTEBİ VE RUM OKULLARI
1656 Okunma.
16 Ocak 2019
KENEVİR EKİMİNDEN BEZİRHANELERE
1391 Okunma.
06 Ocak 2019
RADİKAL İSLAMCILARIN DEĞİŞİMİ
1171 Okunma.
25 Aralık 2018
SARIKAMIŞ ANMA TÖRENLERİ Er-Vak'ın ESERİDİR
1278 Okunma.
03 Aralık 2018
TARIMSAL ÜRETİM NASIL ARTIRILIR
1563 Okunma.
17 Kasım 2018
TUZAK VE PROVAKATÖR
1561 Okunma.
14 Kasım 2018
OSMANLI PAY EDİLİRKEN
1197 Okunma.
04 Kasım 2018
AZİZİYE TABYALARI, NENE HATUN VE 9 KASIM RUHU
1509 Okunma.
31 Ekim 2018
Av. Tuncer Aktaş Güzel İnsandı
1288 Okunma.
21 Ekim 2018
TARİHÎ TÜRK-ERMENİ MESELESİNE KISA BİR BAKIŞ…
1336 Okunma.
14 Ekim 2018
Güzel Bir Bürokrat
1895 Okunma.
02 Ekim 2018
BÜYÜK SELÇUKLU VEZİRİ NİZAM'ÜL-MÜLK
1705 Okunma.
26 Eylül 2018
NE OLDU BİZE?
1679 Okunma.
17 Eylül 2018
Erzurum'un Yeni Milli Eğitim Müdürünü Neler Bekliyor?
1333 Okunma.
09 Eylül 2018
Duymak istemiyorum!
1661 Okunma.
02 Eylül 2018
Erzurum'da Eğitim Çıkmazı ve Yeni Müdürden Beklentilerimiz
1502 Okunma.
29 Ağustos 2018
TÜRK ORDUSU VE ZAFER BAYRAMI
1281 Okunma.
13 Ağustos 2018
Türkiye-ABD'nin 71 yıllık müttefikliği üzerine
2083 Okunma.
05 Ağustos 2018
ERZURUMUN ALTIN YILLARI(1948-1985)
1608 Okunma.
03 Ağustos 2018
ERZURUM RADYOSU KAPATILMASIN
1226 Okunma.
30 Temmuz 2018
OSMANLI TOPLUMU VE BÜROKRASİ
1483 Okunma.
23 Temmuz 2018
23 TEMMUZ ERZURUM KONGRESİ
1575 Okunma.
17 Temmuz 2018
Mehmet Sekmen Başkanıma Açık Mektup
1419 Okunma.
06 Temmuz 2018
ERZURUM'DAN NARMAN'A
1716 Okunma.
04 Temmuz 2018
Adalet Yine Adalet
1450 Okunma.
27 Haziran 2018
Taş Kalpli!
1604 Okunma.
07 Haziran 2018
Prof. Dr. EROL KÜRKÇÜOĞLU
3193 Okunma.
03 Mayıs 2018
2026 KIŞ OLİMPİYATLARI ERZURUM'A
2410 Okunma.
28 Nisan 2018
Özlemim...
1701 Okunma.
13 Nisan 2018
Milli Eğitim Bakanlığı Tartışılırken
1777 Okunma.
05 Nisan 2018
Acı, Dram ve Çaresizlik
1445 Okunma.
02 Nisan 2018
Gün Batımında Erzurum Ovası
1558 Okunma.
29 Mart 2018
Milli Eğitim Bakalığı'na Açık Mektup
1790 Okunma.
26 Mart 2018
Erzurum sokaklarında kısa bir tur
1673 Okunma.
21 Mart 2018
BİBİLİK oyununu oynadınız mı?
1920 Okunma.
13 Mart 2018
12 Mart Erzurum'un Kurtuluşu ve Yapılan Yanlışlar
2585 Okunma.
05 Mart 2018
Mehmetçik Vakfı ve Afrinde Mehmetçik
1894 Okunma.
14 Şubat 2018
İnsan ve Şeytan Arkadaş Olursa
2000 Okunma.
02 Şubat 2018
O, Bizim Namusumuzu Korudu
1836 Okunma.
26 Ocak 2018
İbrahim Erkal Kültür Merkezi
1792 Okunma.
23 Ocak 2018
Kan Sınırları Haritasından Afrin'e
1695 Okunma.
11 Ocak 2018
Topdağı Caddesi'nden Mecidiye Tabyası'na
1842 Okunma.
06 Ocak 2018
Sarıkamış Anma Törenleri ERVAK'ın Eseridir
1691 Okunma.
02 Ocak 2018
2017 yılı Erzurum Değerlendirmesi
1665 Okunma.
27 Aralık 2017
Şehit oldular...
1650 Okunma.
16 Aralık 2017
Erzurum'da kapanan fabrikalar
2519 Okunma.
25 Kasım 2017
Kanmayın, kandırılmayın, kandırmayın...
1882 Okunma.
23 Kasım 2017
Öğretmen Olmak
1817 Okunma.
16 Kasım 2017
Taziye Çadırı Kaldırılsın!
2279 Okunma.
11 Kasım 2017
140 yıl sonra Aziziye Tabyalarına yürümek
1787 Okunma.
08 Kasım 2017
Eğitimde Kısır Döngü…
1812 Okunma.
06 Kasım 2017
İftira olmuştan beterdir
1903 Okunma.
27 Ekim 2017
Cumhurıyete giden yol
1774 Okunma.
26 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-3
1817 Okunma.
21 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-2
1894 Okunma.
14 Ekim 2017
Milli Mücadele Erzurum'dan Başlıyor-1
1997 Okunma.
09 Ekim 2017
Şarapnelin kopardığı kol ve toprağa damlayan kan
1941 Okunma.
04 Ekim 2017
Kağızmana Ismarladım Nar Gele...
1948 Okunma.
02 Ekim 2017
Yöneticilerde İtikafa Girse
1720 Okunma.
27 Eylül 2017
Eğitimde her değişim iflasın göstergesidir
1882 Okunma.
23 Eylül 2017
Ciddi, Ciddiyet,Ciddi Olmak..!
2066 Okunma.
19 Eylül 2017
ERZURUM'DA BİR MEKÂN: HAMZAHANE
2042 Okunma.
Haber Yazılımı